مطالعات کتابداری و علم اطلاعات

چکیده

چکیده هدف: پژوهش حاضر به ارزیابی عملکرد مدیران کتابخانه‏های مرکزی دانشگاه‏های دولتی شهر تهران از دیدگاه کارکنان می پردازد که به روش پیمایشی و رویکردی توصیفی از طر یق پرسشنامه محقق‏ساخته انجام گرفته است. روش: جامعه آماری این پژوهش کلیه کارکنان کتابخانه‏های مرکزی دانشگآن‏های دولتی شهر تهران است که حدود100 نفر می‏باشند و از روش نمونه‏گیری تصادفی ساده 70 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. دانشگاه‏های مورد بررسی عبارتنداز: تهران، تربیت‏معلم تهران، تربیت مدرس، علم و صنعت،الزهرا(س)، علامه‏طباطبائی، شهید بهشتی، امیرکبیر. یافته­ها: نتایح این پژوهش نشان می‏دهد که مدیران کتابخانه‏هائی که تخصص کتابداری داشته یا معاون و سرپرستان کتابدار متخصص بوده‏اند در مقایسه با کتابخانه‏های فاقد مدیر یامعاون کتابداراز عملکرد بهتری برخوردمی‏باشند. نتیجه­گیری: می‏توان اینطوراستنباط کرد که کتابخانه‏های امروزی درحالیکه به‏سرعت به‏سوی دیجیتالی والکترونیکی شدن پیش می‏روند، نیازمند مدیرانی هستند که علاوه بر تخصص کتابداری از آخرین پیشرفت‏های تکنولوژی مطلع بوده و بر انواع نرم‏افزارهای کتابخانه‏ای اشراف داشته باشند و مهم‏ترآنکه‏ازاصول و دانش مدیریت بهره کافی برده باشند.

چکیده هدف: مطالعه میزان رعایت روش­های استناددهی بین­المللی در تنظیم منابع و مآخذ مقالات مجلات علمی- پژوهشی فارسی حوزه علوم انسانی درسال 1388 است.
روش پژوهش: پژوهش حاضر به روش پیمایشی توصیفی انجام شد. تعداد جامعه آماری 96 عنوان مجله معادل 354 مقاله انتخاب شد. روش گردآوری اطلاعات نیز سیاهه وارسی می­باشد. روش آماری مورد استفاده آمار توصیفی و آمار استنباطی می­باشد.
یافته­ها: یافته ها نشان داد که اکثریت مقالات با 2/45 درصد توسط یک نویسنده نوشته شده بودند و اکثریت مقالات مورد بررسی از شیوه استناددهی APA، 5/17 درصد مجلات از شیوه استناددهی MLA، 5/4 درصد از شیوه استناددهی ونکوور و 4 درصد از شیوه استناددهی شیکاگو استفاده نموده بودند. برای آزمون این فرضیه از آزمون ناپارامتری کروسکال والیس استفاده شد. یافته­های تحلیلی پژوهش نشان می­دهد که چون سطح معناداری آزمون 00/0 از سطح آزمون 05/0=a کوچکتر است لذا فرض صفر مبنی بر یکسان بودن میزان رعایت شیوه­های استناددهی بین المللی در تنظیم منابع و مآخذ مورد استفاده مجلات حوزه علوم انسانی با اطمینان بالای 95 درصد رد می­شود و در نتیجه فرضیه پژوهش مبنی بر اینکه تفاوت معناداری در میزان رعایت شیوه­های استناددهی وجود دارد، تائید می­شود.
نتیجه گیری: نتایج نشان می­دهد که در مجلات حوزه علوم انسانی و مقالات بررسی شده روش استناد دهیAPA  بیشترین میزان استفاده را دارد در حالیکه روش استناددهی ونکوور بیش از سایر روش­های استناددهی رعایت می­شود. همچنین ناشرین بخش خصوصی شاخص­های استناددهی را نسبت به ناشرین دولتی بهتر رعایت می­کنند. 

چکیده هدف:هدف پژوهش حاضر تعیین فرایند زیست موضوعات پایان­نامه‌های کتابداری و اطلاع رسانی موجود در پایگاه اطلاعاتی پروکوئست می باشد. روش: این پژوهش از نوع توصیفی و با استفاده از روش تحلیل محتوا انجام شد. جامعه مورد مطالعه سوابق 222 پایان­نامه نمایه شده از سال 2006 لغایت 2010 در پایگاه اطلاعاتی پروکوئست می باشد. برای تفکیک پایان­نامه­ها از یک طرح موضوعی شامل 12 گروه موضوعی کلی و 17 موضوع فرعی بر مبنای نظام موضوعی ISTA تنظیم شده است. ابزار گردآوری داده ها لیست کنترل بود و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارهای EXCEL و SPSS انجام شد. یافته ها: موضوع کتابداری با 63 عنوان (37/28درصد)، و موضوع بازیابیاطلاعات با 52 عنوان (42/23درصد) بیشترین موضوعات پایان­نامه­ها را به خود اختصاص داده اند ولی موضوع موتورهای جستجو سابقه­ا­ی نداشته است. تولید پایان­نامه­ها به ترتیب از سال 2006 تا 2010 روبه فزونی بوده و بیشترین تولید پایان­نامه در سال 2010 با 75 عنوان، و کمترین آن در سال 2006 با 12 عنوان می باشد. نتایج: پراکندگی موضوعات پایان نامه ها در طول سال های مختلف در دانشگاه­ها از روند منطقی تبعیت نکرده و به موضوعات قدیمی بیشتر تکیه شده است. بنابراین باید پژوهشگران کتابداری و اطلاع رسانی به انتخاب موضوعات نو و مناسب با نیازهای روز جامعه تشویق شوند.

چکیده هدف: هدف این پژوهش بررسی عوامل مؤثر بر آگاهی و استفاده کتابداران دانشگاه­های شهید چمران و علوم پزشکی جندی شاپور اهواز از قابلیت­های نرم­افزار جامع کتابخانه­ای پارس آذرخش است.  روش تحقیق: در این پژوهش 81 کتابدار شرکت داشتند. از پرسشنامۀ محقق ساخته­ برای جمع­آوری اطلاعات استفاده شد. برای تحلیل داده­ها از آزمون­های تی مستقل، تحلیل واریانس، و ضریب همبستگی پیرسون استفاده شد. یافته­ها: یافته­ها نشان داد که کتابداران به میزان بسیار کمی توانایی استفاده از قابلیتهای نرم­افزار پارس آذرخش دارند؛ آنان حدوداً 019/37% می­توانند از نرم­افزار استفاده کنند. از مجموع 13 قابلیت مورد بررسی، میزان استفاده از 10 قابلیت آن پایین­تر از 50% ، و تنها 3 قابلیت آن بالای 50% می­باشد که در این بین کمترین میزان استفاده مربوط به بخش مدیریت در قسمت سرویس­دهنده، و بیشترین میزان استفاده مربوط به بخش ورود و تصحیح اطلاعات در قسمت سرویس­گیرنده بود. همچنین، کتابداران در استفاده از قابلیت­های موجود در قسمت سرویس­دهنده توانایی بسیار کمی دارند (398/28%). نتیجه­گیری: به طور کلی، برخلاف آنچه که انتظار می رفت، کتابداران توانایی کمی در استفاده از قابلیت­های نرم افزار جامع کتابخانه ای پارس آذرخش دارند.

چکیده هدف: هوش معنوی نه‌تنها در بُعد فردی، بلکه در بُعد سازمانی نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. معنویت می‌‌تواند با تاثیر بر روی وجدان انسانها در آن‌ها حس تعهد نسبت به مسئولیت‌های روزمره زندگی را به‌وجود‌ آورده، نوعی تعهدپذیری در آن‌ها ایجاد کند. هدف پژوهش تعیین رابطه هوش معنوی و تعهد شغلی در کتابداران دانشگاه‌های دولتی شهر اصفهان است. روش: روش پژوهش پیمایشی است. جامعه پژوهش را نمونه ای تصادفی به تعداد 115 نفر از کتابداران دانشگاه‌های دولتی شهر اصفهان تشکیل می‌دهد. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه‌های هوش معنوی کینگ و تعهد شغلی تلا است. برای تحلیل داده‌ها از آزمون t مستقل، آزمون آنالیز واریانس یک طرفه (ANOVA) در نرم افزار اس پی اس اس استفاده شد. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشانگر هوش معنوی در حد بالا و تعهد شغلی در حد خوب در کتابداران است. رابطه معنی­داری بین چهار مولفه هوش معنوی (بسط هوشیاری، آگاهی متعالی، تفکر وجودی و تولید معنای شخصی) و تعهد شغلی وجود دارد. نتایج: با توجه به رابطه معنی‌دار و مثبت بین هوش معنوی و تعهد شغلی به نظر می‌رسد تقویت هوش معنوی کتابداران، انجام فعالیت‌های شغلی به صورت متعهدانه را به دنبال خواهد داشت. 

چکیده هدف: رنگ­ها که از اصلی­ترین محرک­های بصری هستند، نه تنها باعث شناخت می‌شوند، بلکه ایده­آل سازی نیز می‌کنند. در جایی که کلام به کار نمی­آید و درک نمی‌شود، رنگ همواره توانسته است به عنوان یک زبان جهانی کرانه­های فرهنگی ملت­ها را بپیماید و در بسترهای اجتماعی انسانها را به هم وصل کند. هدف مقاله حاضر این است که ویژگی­های رنگ‌ها را هم در ایجاد شناخت و هم از نظر توان برقراری ارتباط غیر کلامی بین انسانها از هرجای جهان بررسی کرده و بازگو نماید. روش: برای انجام این بررسی بر پایه دانش گرافیک، از روش کتابخانه­ای و مرور متون موجود و مراجعه به آثار هنرمندان و صاحبنظران استفاده شده است. ابتدا مولفه­های موجود در انواع سیستم­های ارتباط کلامی و غیر کلامی شناسایی و شرح داده شده و پس از آن به اهمیت رنگ در جایگاه یک پیام­رسان با هدف به­کارگیری رنگ به شکلی که دارای ترکیب صحیح، مرتبط با زمان و مکان و ماندگار در حافظه باشد پرداخته شده است. نتیجه:  شناخت محدودیت‌ها و عوامل انتخاب رنگ، در فرآیند ارتباطات نیازمند قراردادهایی شناخته شده بین فرستنده و گیرنده پیام است تا باعث ادراک پیام "رنگ" گردد. بنابراین، طراح باید با  شناخت کافی از گیرنده و بررسی روان شناسانه و جامعه شناسانه وی و نوع عوامل موثر بر او، به انتخاب رنگ بپردازد. در عرصه تبلیغات نیز با توجه به اینکه پیام­های رنگی بسیار پنهانی هستند و مخاطبان به طور کامل از معانی روانی و ضمنی آنها آگاهی ندارند، اطلاعات دریافت شده طراحان را قادر می‌سازد تا با استفاده از رنگ­ها در مقیاس وسیع و متنوع جهت پاسخگویی به نیازهای کاربران، استفاده از محصولی را گسترش داده، یا مورد توجه عموم سازند و بتوانند تبلیغی موفق ارائه دهند.