مطالعات کتابداری و علم اطلاعات

چکیده

چکیده رشد سریع اینترنت روش جدیدی برای سیستم‌های آموزشی ایجاد کرده است به­طوری­که دانش‌ورزانو معلّمان فعالیت‌های آموزشی خود را با صرف هزینه، زمان و تلاشِ کمتر به انجام می‌رسانند. امروزه دانش‌ورزان از هر کجای دنیا می­توانند با ورود به این سیستم­ها، به مواد آموزشی دلخواه خود دست­یابند. بحث مدل­سازی دانش‌ورز برحسب اولویت‌ها، اهداف و علایق یکی از بحث‌های مهم در آموزش الکترونیکی است. بسیاری از دروس مبتنی­بر وب مواد آموزشی ثابتی دارند، به­طوری­که متناسب با تنوع دانش­ورز تغییر نمی­کنند. لذا در سال­های اخیر تلاش زیادی برای شخصی نمودن مواد آموزشی متناسب با دانش­ورز انجام شده است. باافزایش محتوا در وب حوزه­ی کاربرد تکنیک­های داده­کاوی و وب­کاوی در کاربردهای آموزش الکترونیکی به­طرز قابل ملاحظه­ای افزایش یافته است. این مقاله کاربرد مهم­ترین و محبوب­ترین تکنیک­های داده­کاوی را به ­منظور بهبود آموزش و ایجاد آموزش شخصی­شده­ روی داده­ها­ی موجود از سیستم­های آموزش سنتی و آموزش از راه­دور (شامل دروس مبتنی­بر وب، سیستم­های مدیریت محتوای یادگیری و سیستم­های آموزش مبتنی­بر وب هوشمند وسازگار) در سال­های اخیر دسته­بندی و بررسی می­کند.

چکیده پژوهش حاضر از نوع علم­سنجی است که با رویکردی پیمایشی به بررسی تولیدات علمی کشور در پایگاه استنادی اسکوپوس طی سال­­های 1999 تا 2008 میلادی می­پردازد. جامعه پژوهش را تعداد 64826 مدرک تشکیل می­دهند که در مجموع 210724 استناد دریافت کرده­اند و حداقل یکی از پدیدآورندگان آن دارای وابستگی سازمانی به دانشگاه­ها و موسسات پژوهشی کشور بوده. میانگین استنادهای دریافتی برای هر مدرک 25/3 و میانگین خوداستنادی 4/1 بوده ­­است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که مقالات مذکور و سهم کشور در تولیدات علمی خاورمیانه در سال 2008 میلادی 37 درصد و در تولیدات جهانی کمتر از 1 درصد بوده ­است. این تعداد تولیدات در سال 2008 رتبه دوم در خاورمیانه، ششم در آسیا و بیست و دوم در جهان را برای ایران به همراه داشته ­است. حدود 23 درصد از تولیدات علمی کشور حاصل همکاری­های بین­المللی بوده ­است. همچنین، حوزه­های موضوعی پزشکی، شیمی و مهندسی پرتولیدترین حیطه­های موضوعی کشور بوده­اند. از سوی دیگر، بر اساس نتایج آزمون رگرسیون نمایی، تولیدات بیوشیمی، ژنتیک و بیولوژی مولکولی با نرخ رشدی معادل 4/59 درصد، بیشترین میزان رشد طی دوره ده ­ساله را دارا بوده­اند. از نظر عملکرد، مجله آرشیو پزشکی ایران با 638 مقاله نمایه شده، برترین مجله از نظر تعداد مقالات، و مجله پلیمر ایران با 753 استناد دریافتی، پراستنادترین مجله کشور در این پایگاه بوده­اند. همچنین پژوهشگران کشور تنها 23/11 درصد از تولیدات خود را در مجلاات ایرانی نمایه شده در اسکوپوس منتشر کرده­اند.

چکیده در این پژوهش با استفاده از روش تحلیل استنادی وضعیّت استناد در پایان­نامه­­های تحصیلات تکمیلی رشته زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز در سال­های 1388-1372 مورد بررسی قرار گرفته است. جامعۀ آماری پژوهش 102 عنوان پایان­نامه‏ی کارشناسی ارشد و دکتری رشته‏ی زبان و ادبیات فارسی بوده است. داده­ها از طریق فیش­نویسی از منابع و مآخذ پایان‏نامه­ها گردآوری شده و سپس در نرم­افزار اکسل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نتایج بیانگر آن بود که میانگین تعداد استنادها 2/61 درصد بوده و از مجموع 6482 استناد به انواع منابع اطلاعاتی، بیشترین استناد به کتاب­ها با 97/92 درصد بوده اس نیم­عمر کتاب­های فارسی مورد استناد 30 سال، مجلات 20 سال، کتاب­های انگلیسی و عربی نیز 20 سال برآورد شد. بیش­تر پایان‏نامه‏ها یعنی 21 درصد درباره‏ی «فرهنگ و فرهنگ­نامه­ها» است. در موضوع «طنز» پایان­نامه­ای وجود نداشت. پراستنادترین منبع «لغت­نامه‏ دهخدا» با بسامد 53 است. «نظامی» با بسامد 116 پراستنادترین مؤلف به شمار می­آید. در نهایت پراستنادترین مجلات معرفی شدند. 

چکیده هدف از انجام پژوهش حاضر، سنجش وضعیت آمادگی پژوهشگاه جهت پیاده­سازی مدیریت دانش در سازمان می­باشد. اطلاعات این طرح از طریق پرسشنامه محقق ساخته که شامل 51 سوال می­باشد گردآوری شده است.نمونه آماری این پژوهش را 130 نفر از محققین پژوهشگاه تشکیل داده­اند و با توجه به اطلاعات مربوط به شاخص­ها که از طریق پرسشنامه جمع­آوری شده، وضعیت آمادگی پژوهشگاه برای پیاده­سازی مدیریت دانش سنجیده شده است. در این پژوهش از دو منظر به سنجش وضعیت آمادگی پژوهشگاه پرداخته شده است، که عبارت است از 1-ابعاد  فرهنگ سازمانی، پشتیبانی فناوری اطلاعات و ساختار سازمانی و فرآیندهای مرتبط با آنها 2-باور  کارکنان از منظر سودمندی و سهولت اجرای فرآیندهای مدیریت دانش. نتایج پژوهش بیانگر آن است که پژوهشگاه از منظر اول، در زمینه تعریف فرآیندهای مناسب کاری دارای آمادگی نبوده ولی از منظر دوم دارای آمادگی لازم می باشد.

چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی امکان به­کارگیری مدل بازاریابی 4P در کتابخانه­های دانشگاه شهید چمران انجام شده است. پژوهش حاضر از نوع توصیفی و روش اجرای آن پیمایشی است. در این پژوهش، برای گردآوری داده­ها از پرسشنامه مبتنی بر پژوهش بصیریان جهرمی (1387) استفاده شد.جامعه پژوهش، شامل 38 نفر از مدیران و کتابداران کتابخانه­های دانشگاه شهید چمران در سال 1390 بودند. برای تحلیل داده­ها از آمار توصیفی و آزمون فریدمن استفاده گردید. یافته­های پژوهش نشان داد که میزان آشنایی مدیران و کتابداران کتابخانه­های دانشگاه شهید چمران با مفهوم بازاریابی در کتابخانه­ها در سطح «نسبتاً متوسط» است. نیمی از مدیران و کتابداران این کتابخانه­ها با ضرورت وجود واحدی مجزّا تحت عنوان واحد بازاریابی در کتابخانه­های دانشگاهی اعلام مخالفت نمودند. در کتابخانه­های دانشگاه شهید چمران، توجّه به ارائه­ی «محصول»، توجّه به «بها»، توجّه به «فعّالیّت­های تشویقی و ترغیبی» و در نهایت، توجّه به «مکان» به ترتیب اولویت­های اوّل تا چهارم را به خود اختصاص دادند. در مجموع، این نتایج گویای امکان­پذیر بودن استفاده از مدل بازاریابی 4P در این کتابخانه­هاست.

چکیده    هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی وضعیت موجود کتابخانه­های بیمارستانی استان خوزستان و مقایسه نتایج حاصل از این بررسی با «استانداردهای کتابخانه­های بیمارستانی 2007» است. پژوهش حاضر با استفاده از روش پیمایشی انجام گرفت و اطلاعات مورد نیاز با استفاده از سیاهه وارسی گردآوری شد. نتایج این پژوهش نشان داد که هیچ یک از 17 کتابخانه بیمارستانی مورد مطالعه از نظر سطح تحصیلات و رشته تحصیلی مسئولین خود استاندارد نیستند و تمام کتابخانه­ها به کتابدار  متخصص و یا کارمند فنی و کتابدار مشاور نیاز دارند. از نظر ساعات ارائه خدمات هیچ یک از کتابخانه­ها به صورت شبانه­روزی باز نیست، و بیشترین  میزان ساعت کاری مربوط به6 تا 8 ساعت کار در روز است. حدود 70 در صد از کتابخانه­ها به اینترنت متصل هستند اما کمتر از نیمی از آنها  امکان دسترسی به مجلات الکترونیکی پیوسته دارند. بیشترین اشتراک پایگاه­های اطلاعاتی مربوط به مدلاین با 47 در صد وکمترین متعلق به اکسرپتا مدیکا با 8/11 در صد بود. نزدیک 30درصد از کتابخانه­ها دارای ساختمان مناسب کتابخانه هستند و بیشتر کتابخانه­ها (5/76%) فضای کافی برای ایستگاه­های کاری و فناوری اطلاعات نداشتند.بیشترین تجهیزات سخت­افزاری فناوری اطلاعات به خط تلفن با صد در صد تعلق دارد، اما هیچ یک از کتابخانه­ها از فهرست پیوسته برخوردار نیستند. 

چکیده فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به عنوان مرجعی ملی و معتبر در زمینه معادل­یابیِ واژگان بیگانه، ضمن انتشار فهرستی از واژگان مصوب فرهنگستان، به منظور رفع تشتّت و ایجاد هماهنگى در فعالیت‌هاى مراکز فرهنگى و پژوهشى در حوزۀ زبان و ادب فارسى، کلیه سازمان­های دولتی را به پیروی و استفاده از واژگان یادشده فراخوانده است. در این بین، نقش کتابخانه ملی، نَه صرفاً به عنوان کتابخانه مادر، که به دلیل نقشی که در تدوین و انتشار فهرست سرعنوان­های موضوعی فارسی در کشور عهده­دار است، در مقایسه با دیگر سازمان­ها، اهمیت ویژه­ای دارد. نگارنده بر آن است تا در نوشتار حاضر، در قالب نمونه­هایی چند، ضمن تعیین میزان تأثیرپذیریِ فهرست سرعنوان­های موضوعی فارسی از واژگان مصوب فرهنگستان زبان ایران، برخی تناقض­های موجود میان رویکرد فعلی کتابخانه ملی و اصول تدوین فهرست سرعنوان­های موضوعی فارسی را تبیین نماید.