مطالعات کتابداری و علم اطلاعات

چکیده هدف: پاسخگویی به این سوال است که آیا الگوی اف.ار.بی.آر. دارای ساختاری نشانه‌شناسی است؟ آیا می‌توان الگوی اف.آر.بی.آر. را بر اساس نشانه‌شناسی بررسی نمود؟
روش: روش پژوهش تحلیل مفهومی است. بررسی تطبیقی بین مفاهیم الگوهای دو نظریه‌پرداز نشانه‌شناسی، "سوسور" و "پیرس" با موجودیت‌ها و روابط الگوی اف.آر.بی.آر. انجام شده است.
یافته‌ها:  بررسی اصول دو الگوی سوسور و پیرس در اف.آر.بی.آر. نشان داد که می‌توان موجودیت اثر و برداشت را یک نشانه در نظر گرفت که بر اساس الگوی دوجهی سوسور دارای دو جنبه، محتوی ذهنی به عنوان دال و محتوی مفهومی به عنوان مدلول هستند که در کنار هم نشانه را به وجود می‌آورند. اثر به عنوان یک نشانه می‌تواند بر دیگر نشانه‌ها تاثیرگذار بوده و معنای جدیدی تولید نماید.
نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد موجودیت‌های اف.آر.بی.آر. در الگوی سه وجهی پیرس نیز قابلیت تطبیق دارند. زمانی که فرد ایده‌های ذهنی خود را به نمایش می‌گذارد اثر خلق می‌شود. اثرخلق شده در مواجه با افراد مختلف، برداشت‌های متفاوتی را به وجود می‌آورد. موجودیت برداشت زمانی که در محمل‌های مختلفی ارائه می‌شود به صورت مدارک در مکان‌های مختلفی نگهدای می‌شود.

چکیده هدف: هدف این پژوهش بررسی وضعیت استفاده از شبکة اجتماعی علمی ریسرچ‌گیت و رابطة آن را با سرمایة اجتماعی در میان اعضای هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز می‌باشد.
روش: پژوهش حاضر به روش پیمایشی می‌باشد. جامعة پژوهش را کلیة اعضای هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، عضو شبکة اجتماعی علمی ریسرچ‌گیت تشکیل می‌داد که از بین آنها نمونه‌ای به تعداد 208 نفر به روش تصادفی انتخاب شد. ابزار استفاده شده برای گردآوری داده‌ها، پرسشنامه پژوهش پریرخ و احمدی بود. پایایی این ابزار مجدداً محاسبه شده و مقدار ضریب آلفای کرونباخ آن 99/0 به دست آمد.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهدکه میانگین میزان استفاده از شبکةاجتماعی ریسرچ‌گیت درمیان اعضای هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز88/1 و میانگین مؤلفه‌های مشارکت، اعتماد، معتمد بودن و احساس تعلق و علاقه از سرمایة اجتماعی اعضای هیئت علمی دانشگاه به ترتیب 30/3، 46/3، 03/3 و 52/3 درصد است. در مجموع میانگین وضعیت سرمایة اجتماعی آنان 34/3 درصد سنجیده شد.
نتیجه‌‌گیری: نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد که بین میزان استفاده از شبکةاجتماعی ریسرچ‌گیت در میان اعضای هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز و مؤلفه‌های سرمایه اجتماعی رابطه معناداری وجود دارد. به عبارتی اغلب اعضای هیئت علمی که میزان استفاده آنها از شبکة اجتماعی ریسرچ‌گیت بالا بوده است و علاقة بیشتری به استفاده از این شبکه داشته‌اند. پژوهش‌هایی که دررابطه با ماهیت شبکه‌های اجتماعی علمی انجام می‌گیرند، اهمیت زیادی دارند. چراکه نتایج آنها می‌تواند به کاربران در راستای همکاری بهتر در زمینه‌های پژوهشی کمک نماید.

چکیده هدف: مقاله حاضر به معرفی روش تحلیل گفتمان، اهداف و چگونگی کاربرد آن، به عنوان یکی از روش‌های تحقیق کیفی پرداخته و با توجه به اینکه روش تحلیل گفتمان، توانسته است در رشته‌های مختلف علوم انسانی و اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد، در مقاله حاضر به چگونگی کاربرد تحلیل گفتمان در پژوهش‌های کتابداری نیز پرداخته شده است.
روش پژوهش: پژوهش حاضر از نوع مروری بوده و با استفاده از بررسی متون مرتبط با موضوع مقاله، و تحلیل آنها نسبت به گردآوری مطالب اقدام شده است.
یافته‌ها: بررسی متون نشان داد که تحلیل گفتمان فراتر از مرزهای زبانشناسی رفته است و یک زمینه مطالعاتی بین رشته‌ای محسوب می‌شود. بنابراین معنایی فراتر از سخن که در زبان‌شناسی مطرح می‌شود مدنظر آن است. سطح گفتمان تک بعدی نیست و هر سطح به سطوح یا ابعاد کوچکتری تقسیم می‌شود به نظر می‌رسد که کاربرد شیوه تحلیل گفتمان می‌تواند پژوهشگران را از پرداختن انحصاری به روش‌های تحقیق کمّی خطی و سنتی دور کند و توجه آنها را به استفاده از روش‌های نوین پژوهش جلب سازد.
نتیجه‌گیری: به نظر می‌رسد که به روش تحلیل گفتمان، می‌تواند نشان دهد چگونه مفاهیم مختلف در علم اطلاعات و دانش شناسی شکل گرفته‌اند.

چکیده هدف: هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی روند تاریخی آموزش مراجعان کتابخانه‌ها و صلاحیت‌های لازم برای افراد مدرس است.
روش: پرسشنامه محقق ساخته مشتمل بر 6 سئوال جمعیت شناختی، 4 سئوال با پاسخ بلی/خیر و 13 سئوال نظر سنجی با استفاده از طیف لیکرت 5 گزینه‌ای تنظیم گردید. روائی این پرسشنامه توسط 4 استاد از رشته‌های علم اطلاعات و دانش شناسی و روانشناسی مورد تأیید قرار گرفت. پایائی پرسشنامه با استفاده از ضریب آلفای کرانباخ تعیین گردید.
یافته­ها: یافته­ها نشان داد که کتابداران دو دانشگاه به طور کل میزان صلاحیت خود را برای آموزش مراجعان "تا اندازه‌ای" می‌دانند، و تنها موردی که در حد "زیاد" اعلام شد "لذت بردن از آموزش" می‌باشد.
نتیجه­گیری: در رتبه‌بندی گویه‌های مورد پرسش، پاسخ گویان گویه‌های "لذت بردن از آموزش"، "آمادگی برای تدریس"، و "داشتن قدرت بیان برای انتقال مفاهیم" را به ترتیب واجد بالاترین اهمیت دانستند.

چکیده هدف: هدف اصلی پژوهش شناسایی تفاوت‌های موجود میان شیوه استناددهی و نوع مدارک مورد استناد در حوزه‌ی هنر، به‌ویژه نقاشی است.
روش‌شناسی: روش این پژوهش ترکیبی است. بخش کمّی پژوهش، شامل روش‌های پیمایش توصیفی، پیمایش در متون و منابع و تحلیل محتوای کمّی است و بخش کیفی شامل تحلیل محتوای کیفی، روش کتابخانه‌ای و مصاحبه کیفی است. جامعه پژوهش اعضای هیئت علمی گروه نقاشی دانشگاه‌های هنر سطح شهر تهران است که طی سال‌های 1384-1394 دارای تولیدات علمی بودند.
یافته‌ها: مهم‌ترین مدارک برای استناددهی توسط هنرمندان رشته نقاشی، کتاب فارسی، کتاب انگلیسی، مقاله مجله فارسی و وب سایت‌ها هستند.
نتیجه‌گیری: نتایج حاکی از آن است که استنادهای رسمی در حوزه هنر رایج نیست بلکه استنادها از نوع پنهان هستند. همچنین به لحاظ متفاوت بودن نوع منابع اطلاعاتی، عمر منابع اطلاعاتی و نیز استفاده از استنادهای پنهان استناددهی در این حوزه بسیار متفاوت‌تر از سایر حوزه‌ها است. همچنین نتایج نشان داد میان نظرات افراد نمونه هدفمند، در خصوص انواع مدارک مورد توجه برای استناددهی با آنچه که در رزومه‌هایشان دیده می‌شود، تفاوت معنی‌داری وجود دارد.

چکیده هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت مدیریت اطلاعات کاغذی شخصی اعضای هیأت علمی گروه‌های آموزشی علم اطلاعات و دانش‌شناسی و کتابداری و اطلاع‌رسانی پزشکی ایران با استفاده از مدل جونز انجام شده است.
روش‌شناسی: این پژوهش از نوع کاربردی است که به روش پیمایشی انجام شده است. جامعه‌ی مورد بررسی تمامی اعضای هیأت علمی علم اطلاعات و دانش‌شناسی و کتابداری و اطلاع‌رسانی پزشکی در دانشگاه‌های دولتی ایران است. ابزار پژوهش پرسش‌نامه‌ای است  و برای تجزیه و تحلیل داده‌ها نیز از نرم‌افزار آماری spss استفاده شده است.
یافته‌ها: میانگین کلی مدیریت اطلاعات کاغذی شخصی 32/3 می‌باشد. به لحاظ جنسیت، وابستگی سازمانی و سن تفاوت معنی‌داری مشاهده نمی‌شود، اما به لحاظ درجه‌ی علمی تفاوت
معنی‌داری میان اعضای هیأت علمی دانشیار و استاد وجود دارد.
نتیجه‌گیری: بهترین وضعیت مدیریت اطلاعات کاغذی شخصی در گروه سنی 45-36 سال، درجه‌ی علمی دانشیار، گروه‌های کتابداری و اطلاع‌رسانی پزشکی و زنان بوده است. در کل، علی‌رغم مشاهده‌ی وضعیت نسبتاً مطلوب، لزوم ارتقای مهارت‌های اعضای هیأت علمی در مواجه با حجم انبوه اطلاعات کاغذی احساس می‌شود، تا با صرف کم‌ترین هزینه، بهترین اطلاعات در مناسب‌ترین زمان بازیابی شود.

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر مدیریت دانش و مدیریت ارتباط با مشتری الکترونیک با توجه به نقش تعدیل‌گر تعهد کاری بر کارایی کتابخانه‌های دانشگاه اصفهان می‌باشد.
روش: روش پژوهش توصیفی- پیمایشی است. جامعه آماری کاربران (دانشجویان) کتابخانه دانشگاه اصفهان است. با استفاده از فرمول حجم کوکران نمونه 450 نفر و از روش نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شد. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه محقق ساخته است. روایی صوری آن توسط اساتید تأیید و به منظور تأیید پایایی آن از آزمون ضریب آلفای کرونباخ (87/0) استفاده شد که نتایج حاکی از پایایی و روایی مناسب پرسشنامه می‌باشد. به منظور تجزیه و تحلیل اطلاعات و آزمون فرضیه‌ها از رویکرد مدل‌سازی معادلات ساختاری به کمک نرم‌افزار Smart PLS 2.0 استفاده شده‌است.
یافته‌ها: تمامی شاخص‌ها از بارعاملی قابل قبولی برخوردارند. مدیریت دانش و مدیریت ارتباط الکترونیکی با مشتریان بر پاسخگویی و پاسخگویی بر کارایی اثرگذار است . مدیریت دانش نسبت به مدیریت ارتباط الکترونیکی با مشتری تأثیر بیشتری بر پاسخگویی دارد.
نتایج : نتایج نشان‌دهنده اهمیت و جایگاه مدیریت دانش و مدیریت ارتباط الکترونیکی با مشتریان در جهت پاسخگویی بهتر به کاربران و افزایش کارایی کتابخانه می‌باشد. بنابراین کتابخانه‌ها می‌توانند با مدیریت مناسب دانش در سازمان از طریق آموزش و اشتراک‌گذاری دانش و استفاده نمودن از سیستم‌های به‌روز فناوری امکان پاسخگویی مناسب و به موقع کارکنان به کاربران فراهم نمایند.

چکیده هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان انطباق فهرستبرگه‌های فیپای سازمان اسناد و کتابخانۀ ملّی جمهوری اسلامی ایران در پشت صفحات عنوان کتاب‌ها با پیشینه‌های فیپای مندرج در نرم ‌افزار رسا انجام شده است.
روش: روش پژوهش پیمایشی و از نوع تحلیل محتواست. گردآوری داده‌ها با استفاده از یک سیاهه‌وارسی محقق‌ساخته صورت گرفت و برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از آمار توصیفی شامل فراوانی و درصد استفاده شده است.
یافته‌ها: تجزیه و تحلیل داده‌ها نشان داد که به طور متوسّط میزان مطابقت فهرستبرگه‌های فیپای سازمان اسناد و کتابخانۀ ملّی با پیشینه‌های فیپای مندرج در نرم افزار رسا 92 درصد است
نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان داد که نسبت به گذشته، ناشران نیز به اهمیت فهرست‌نویسی پیش از انتشار پی برده‌اند، و در هنگام دریافت فیپا اطلاعات درست و مستند را به فهرستنویسان کتابخانۀ ملّی ارائه می‌دهند و پس از انتشار کتاب نیز اطلاعات را تغییر نمی‌دهند.

چکیده هدف: هدف این مطالعه بررسی تأثیر آموزش‌های برنامه‌ریزی عصبی-کلامی بر بهبود میزان رضایت شغلی در میان کتابداران کتابخانه‌های عمومی کشور است.
روش‌شناسی: این پژوهش با روش پیمایشی-تحلیلی و ابزار پرسشنامه (پرسشنامه رضایت شغلی بری‌فیلد و روث، و پرسشنامه انگیزش هرمنس) در دو مرحله پیش‌آزمون و پس‌آزمون انجام شده‌است. جامعه مورد مطالعه این پژوهش کتابداران کتابخانه‌های عمومی وابسته به سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران حدود 230 نفر بوده که بر اساس جدول مورگان با خطای (06/0) تعداد 124 نفر به‌صورت تصادفی به‌عنوان نمونه آماری انتخاب شدند.
یافته‌ها: در مرحله پیش‌آزمون نتایج حاصل از دو پرسشنامه نشان داد که تنها 35% افراد دارای رضایت شغلی بوده و میانگین کل پرسشنامه‌های رضایت شغلی 19/2 بود، از پرسشنامه انگیزه فردی نیز نتایج مشابهی بدست آمد و برای بررسی وجود ارتباط بین انگیزه و رضایت شغلی از ضریب همبستگی اسپیرمن استفاده شد. پس از ارائه NLP نیز دو پرسشنامه توسط نمونه تکمیل و رضایت شغلی 76% را نشان داد، همین نتیجه درباره انگیزه فردی نیز تکرار شد.
نتیجه: مهندسی ذهن بر تغییر دیدگاه افراد نسبت به خود و شغلشان تا حدود زیادی مؤثر است برای
اطمینان از آزمون (خی²) برای بررسی پیش‌آزمون و پس‌آزمون استفاده شد که ارتباط معنی‌داری را در سطح اطمینان 95/0نشان داد.