مطالعات کتابداری و علم اطلاعات

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر، تعیین کیفیت داده های نظام های رایانه ای-کتابخانه ای ایران با توجه به نظرات کاربران نهایی این نظام ها است.
روش‌شناسی: پژوهش حاضر به روش پیمایشی به مقایسه کیفیت داده­های سه نظام رایانه‏ای- کتابخانه‏ای پارس‏آذرخش، نوسا و پیام مشرق، از نظر محتوا، سازماندهی، شکل ارائه و استفاده پرداخت.
یافته‌ها: در سه نظام رایانه‏ای کتابخانه‏ای مورد بررسی، بیشترین تفاوت میانگین در بین پاسخ‌گویان  نظام رایانه­ای-کتابخانه­ای پیام مشرق و مربوط به عامل چهارم مقیاس یعنی "کیفیت داده­ها ازنظر استفاده" بوده است.
نتیجه‌گیری: در کل، نتایج بررسی ها نشان داد که به نظر می آید، پاسخ‌گویان این پژوهش، نسبت به نظام‏های رایانه‏ای کتابخانه‏ای پارس‏آذرخش و پیام مشرق از نظر محتوا، سازماندهی و شکل ارائهی داده­ها، نظرات مشابهی دارند. نتایج مذکور همچنین نشان داد که نظرات پاسخ‌گویان نسبت به نظام‏های رایانه‏ای کتابخانه‏ای پارس‏آذرخش و نوسا نیز از نظر محتوا و شکل ارائهی داده­ها، دارای میانگین همسان است. به‏علاوه کیفیت داده­ها از نظر استفاده برای هیچ یک از نظام‏های رایانه‏ای کتابخانه‏ای، دارای میانگین همسان نمی باشد.

چکیده هدف: هدف پژوهش شناخت رابطه بین سواد دیداری آرشیوداران و موفقیت شغلی آن­ها در سیمای جمهوری اسلامی ایران است.
روش: روش پژوهش پیمایشی و جامعه پژوهش شامل کارکنان آرشیوهای سیمای جمهوری اسلامی ایران به تعداد 104 نفر است. ابزار گردآوری داده­ها پرسش­نامه­های­ کیپر و همکاران (2012) و گرین­هاوس و همکاران (1990) است. آزمون آماری مورد استفاده آزمون همبستگی پیرسون بود.
یافته ­ها: شناخت و توانایی آرشیوداران سیمای جمهوری اسلامی ایران در بهره­گیری از تمامی ابعاد مختلف سواد دیداری بالاتر از سطح متوسط و در سطح قابل قبولی قرار دارد. میانگین کل سواد دیداری آرشیوداران 68/3 و بالاتر از سطح متوسط است. بیشترین میانگین مربوط به بعد توانایی تفسیر دیداری است. موفقیت شغلی آرشیوداران سیمای جمهوری اسلامی ایران در سطح متوسط رو به پایین است و بین سواد دیداری و موفقیت شغلی آن­ها رابطه معنادار وجود دارد.
نتیجه­ گیری: افزایش و ارتقاء سواد دیداری آرشیوداران باعث افزایش موفقیت شغلی آن­ها خواهد شد. این رابطه در خصوص هر کدام از ابعاد سواد دیداری نیز به تفکیک صادق است. برگزاری دوره­ها و کارگاه­های آموزش سواد دیداری برای کارکنان آرشیوهای دیداری سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران از پیشنهادات پژوهش حاضر است.

چکیده هدف: پژوهش حاضر با هدف تحلیل چندسطحی تأثیر تسهیم دانش بر عملکرد خدمات کتابداران با توجه به نقش تعدیل­گر حافظه سازمانی در میان کتابداران کتابخانه­های شهر اهواز انجام شده است.
روش: این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر نحوه گردآوری داده­ها توصیفی- همبستگی است که بر روی 114 نفر از کتابداران کتابخانه­های شهر اهواز (19 کتابخانه) انجام شده است. برای گردآوری داده‌ها، از پرسش‌نامه‌های معتبرِ دارای روایی و پایایی استفاده گردید.
یافته­ها: نتایج تحلیل داده‌ها در سطح فردی (کتابداران) نشان داد که تسهیم دانش تأثیر مثبت و معناداری بر عملکرد خدماتی در بین کتابداران دارد. یافته­های مدل چندسطحی نشان داد که متغیر سطح سازمانی (حافظه سازمانی) بر متغیر سطح فردی (تسهیم دانش و عملکرد خدماتی) تأثیر زمینه­ای معناداری دارد، علاوه بر این، اثر تعدیل­کنندگی متغیر سطح سازمانی (حافظه سازمانی) بر روابط بین متغیرهای سطح فردی (تسهیم دانش و عملکرد خدماتی) تأیید گردید.
نتیجه­گیری: هرچه دانش بیشتر به اشتراک گذاشته شود، عملکرد خدماتی کتابداران نیز افزایش خواهد یافت و چنانچه حافظه سازمانی مورد توجه قرار گیرد این افزایش عملکرد خدمات افزون‌تر خواهد شد.

چکیده هدف: مطالعه حاضر به بررسی وضعیت جریان اطلاعات در مدیریت امور فنی شرکت ملی مناطق نفت­خیز جنوب پرداخته است.
روش: پژوهش از نوع کاربردی است که به روش پیمایشی توصیفی بر روی نمونه 313 نفری از کارکنان ادارات تابعه مدیریت امور فنی شرکت ملی مناطق نفت­خیز جنوب انجام شده است. به منظور گردآوری داده­ها از پرسش‌نامه محقق‌ساخته استفاده شد که طی سه مرحله با اعمال نظرات 15 نفر از متخصصان، روایی آن به شکل صوری و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ با 902/0=α محاسبه و تأیید گردید. سپس پرسش‌نامه­ها توزیع و در مجموع تعداد 310 جمع­آوری و تحلیل شد.
یافته‌ها: وضعیت مؤلفه­های دقت و صحت، به‌روز و به‌جا بودن، قابلیت اطمینان، شکل و جزئیات و دسترس­پذیری در مراحل گردآوری و ذخیره­سازی و سازماندهی در سطح بالاتر از متوسط (3) و نسبتاً مطلوب قرار دارد. هم‌چنین وضعیت مؤلفه­های دقت و صحت و قابلیت اطمینان در مرحله اشاعه و انتشار نسبتاً مطلوب بوده است و در خصوص مؤلفه­های به‌روز و به‌جا بودن، شکل و جزئیات و دسترس­پذیری وضعیت نسبتاً نامطلوب بوده است.
نتیجه‌گیری: علی‌رغم وضعیت نسبتاً مطلوب (میانگین≥ 3) جریان اطلاعات در مراحل گردآوری و ذخیره­سازی و سازماندهی، نارسایی در اشاعه و انتشار اطلاعات قابل تأمل است و می­تواند استفاده و ارزش‌آفرینی از اطلاعات را دچار چالش سازد.

چکیده هدف: هدف این پژوهش بررسی تخریب و آسیب­های عمدی ایجادشده– که نمونه‌ی بارز وندالیسم است- در تجهیزات کتابخانه­های دانشگاه  شهید باهنر کرمان است.
روش: رویکرد این پژوهش کیفی و روش آن تحلیل محتوا است. نمونه مورد بررسی تجهیزات کتابخانه­ای سالن‌های مطالعه در کتابخانه مرکزی دانشگاه ‌شهید باهنر کرمان است که از وندالیسم آسیب‌دیده‌بودند. نمونه موردبررسی با نمونه­گیری یگانه و به روش کل ‌مجموعه انتخاب شد.
یافته­ها: محتوای دست­نوشته­های وندالیسمی تجهیزات سالن­های مطالعه کتابخانه مرکزی دانشگاه شهید باهنر کرمان در چهار مقوله اصلی مشتمل بر بیان احساسات، شعار­های سیاسی، انتقادات و پیشنهاد‌ها و یادگاری­ها قابل دسته­بندی است. هر­کدام از این مقوله­های اصلی شامل مقوله­های فرعی مختص به خود هستند. بررسی محتوای این مقوله­ها نشان از این دارد که قصد تخریب و منفی در بروز این اعمال وجود ندارد و کاربران کتابخانه به این اموال عمومی به­عنوان روزنه­ای جهت ارتباط و اطلاع‌رسانی نگریسته­اند. از دیگر یافته­های این پژوهش می‌توان به این مورد اشاره کرد که وندالیسم کتابخانه­ای در بین دانشجویان مذکر رایج­تر است.
نتیجه­گیری: مسئولین کتابخانه­ها باید مجرا­های ارتباطی گسترده­تری را جهت تعامل با کاربران تدارک ببینند، در ضمن کتابخانه و مسئولین آن می‌توانند به‌عنوان پل ارتباطی موارد مربوط را به واحدهای دیگر دانشگاه و نیز مسئولین مربوط منتقل کنند.

چکیده هدف: هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی ارتباط بین فرهنگ سازمانی با مدیریت دانش در دانشگاه تهران است.
 روش‌: این پژوهش از نظر شیوه پژوهش توصیفی-‌ همبستگی و از شاخه پیمایشی است و بر حسب هدف در دسته پژوهش توسعه‌ای جای می‌گیرد. جامعه آماری این پژوهش را اعضای هیأت علمی دانشگاه تهران تشکیل داده است که تعداد آن‌ها برابر با 1713 نفر می‌باشد. روش نمونه گیری از نوع تصادفی ساده و حجم نمونه 325 نفر می‌باشد. برای جمع آوری اطلاعات از دو پرسشنامه فرهنگ سازمانی دنیسون و مدیریت دانش نیومن استفاده شد. پایایی پرسش‌نامه‌ها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ برای پرسش‌نامه فرهنگ سازمانی(915/0) و برای پرسش‌نامه مدیریت دانش(892/0) به‌دست‌آمد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از آمار توصیفی شامل میانگین، جداول فراوانی و نمودارها، و آمار استنباطی شامل آزمون‌های کلموگروف-اسمیرنوف، پیرسون و رگرسیون خطی چندگانه استفاده شد.
یافته‌ها: نتایج تجزیه و تحلیل داده‌ها نشان داد که رابطه معناداری بین فرهنگ سازمانی و عوامل آن (تعهد به مشارکت، سازگاری، انطباق‌پذیری، مأموریت) با مدیریت دانش در سطح 05/0 وجود دارد (05/0p <). همچنین نتایج نشان داد که تعهد به مشارکت، سازگاری، انطباق‌پذیری و مأموریت پیش‌بین‌های معناداری برای مدیریت دانش می‌باشند (05/0p <).

چکیده هدف: هدف این پژوهش بررسی امکانات موجود از نظر مؤلفه­های آمیخته بازاریابی هفت‌پی بر مدیران کتابخانه­های مرکزی واحدهای دانشگاهی اهواز با محوریت قوانین رانگاناتان است.
روش‌: روش پژوهش توصیفی-پیمایشی و ابزار گردآوری داده­ها، پرسش‌نامه­ای محقق­ساخته است.
یافته‌ها: نتایج حاصل از برازش نکویی خی­دو برای عوامل هفت­گانه­ی آمیخته بازاریابی با مقدار 308/9 و با سطح معناداری 002/0 از سطح خطای 05/0، رابطه­ی میان فراوانی مشاهده شده و فراوانی قابل انتظار معنادار گردید. بنابراین با اطمینان 95 درصد، امکان­پذیر بودن اجرای طرح راهبردی بازاریابی خدمات اطلاعاتی از نظر عوامل آمیخته بازاریابی هفت‌پی، در بیش از 50 درصد کتابخانه­های مرکزی واحدهای دانشگاهی اهواز با محوریت قوانین رانگاناتان مشخص و بیش از 50 درصد مدیران با مفهوم بازاریابی آشنا بوده و بر ضرورت وجود آن تأکید نمودند.
نتیجه گیری: براساس یافته‌ها، لازم است تا مدیران کتابخانه­ها هرچه سریع‌تر به برنامه‌ریزی و اجرای یک طرح راهبردی بازاریابی در کتابخانه‌های خود، اقدام نمایند. سپس به تثبیت و افزایش نقاط قوت، و کاهش و رفع نقاط ضعف خود، پرداخته؛ و در راستای اهداف مشتری‌مداری، با تأکید بر بقا و خودکفایی کتابخانه‌ها، اقدام گردد.

چکیده هدف: از آنجا که مدیریت دانش به عنوان یک تلاش روش‌مند و سنجیده موجود برای توسعه، ترویج، و کاربردی نمودن دانش موجود در سازمان‌ها در راه ایجاد ارزش افزوده مثبت، جهت کسب موفقیت و نائل شدن به اهداف سازمانی است، هدف پژوهش بررسی بکارگیری معیارهای مدیریت دانش در ارتقای کیفیت خدمات اطلاعاتی کتابخانه‌های عمومی استان کرمان است.
روش: روش پژوهش پیمایشی بوده است. اطلاعات مورد نیاز به صورت نمونه‌گیری تصادفی، با توزیع پرسشنامه در بین 144 نفر از کارکنان کتابخانه‌های عمومی استان کرمان وابسته به نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، جمع‌آوری شده است.
یافته‌ها: تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم افزار SPSS نشان می‌دهد؛ معیارهای مدیریت دانش؛ فرهنگ سازمانی، استراتژی، منابع انسانی، فناوری اطلاعات رابطه معنادار و مستقیم با کیفیت خدمات اطلاعاتی کتابخانه‌های عمومی استان کرمان، وجود دارد.
نتایج: با بکارگیری معیارهای مدیریت دانش در کتابخانه‌های عمومی، کیفیت خدمات اطلاعاتی کتابخانه‌ها ارتقاء می‌یابد. در تحلیل رگرسیونی متغیرهای فناوری اطلاعات با ضریب تعیین 37/0 و استراتژی ضریب تعیین 30/0 بیشترین تأثیر را بر کیفیت خدمات اطلاعاتی کتابخانه‌ها داشته‌اند.

چکیده هدف: در پژوهش حاضر رضایت دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه فردوسی مشهد از اجرای طرح تجمیع بررسی شد.
روش‌شناسی: این پژوهش از نظر روش، پیمایشی و از نظر هدف، کاربردی است. 120 نفر از دانشجویان تحصیلات تکمیلی که قبل از طرح تجمیع نیز در دانشگاه فردوسی مشهد تحصیل می‌کردند، به صورت تصادفی خوشه‌ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه‌ محقق‌ساخته بر اساس الگوی رضایت مشتری کانو بوده است.
یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد که میزان رضایت دانشجویان تحصیلات تکمیلی از خدمات ارائه شده در بخش‌های عمومی کتابخانه مرکزی در بخش‌های امانت، مرجع، نشریات، و دیداری شنیداری بعد از اجرای طرح تجمیع به طور معناداری کمتر از قبل از اجرای طرح تجمیع بوده است. در بخش اطلاع‌رسانی این تفاوت بی‌معنا و در بخش پایان-نامه‌ها این تفاوت بعد از اجرای طرح تجمیع به طور معناداری بیشتر از قبل از اجرای طرح تجمیع بوده است. می‌توان نتیجه گرفت که طرح تجمیع باعث افزایش نارضایتی دانشجویان از خدمات کتابخانه شده است.
واژه‌های کلیدی: رضایت کاربران، طرح تجمیع، دانشگاه فردوسی مشهد، مرکز اطلاع‌رسانی و کتابخانه مرکزی، الگوی سنجش رضایت مشتری کانو.

چکیده چکیده
هدف: هدف از پژوهش حاضر تطبیق امکانات و قابلیت‌های دو نرم‌افزار تجاری (سیمرغ) و کدمنبع باز (گرین‌استون) بود. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه گردآوری داده‌ها از نوع اسنادی و پیمایشی ارزیابانه بود. روش گردآوری داده‌ها از طریق مطالعه منابع کتابخانه‌ای و تنطیم سیاهه وارسی شامل 15 معیار و 230 زیر معیار برای ارزیابی دو نرم‌افزار کتابخانه دیجیتال سیمرغ و گرین‌استون بود. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که نرم افزار گرین استون در معیارهای ویژگی‌های فنی، استانداردهای ورودی و خروجی، فراداده‌ای و پشتیبانی از پروتکل‌ها وضعیت بهتری نسبت به سیمرغ دارد. اما در زیرمعیار قابلیت‌های نمایش وضعیت سیمرغ بهتر از گرین استون است. نتیجه‌گیری: به‌طور کلی می‌توان نتیجه گرفت که نرم‌افزار کتابخانه دیجیتال گرین‌استون بیش از دو برابر نرم‌افزار کتابخانه دیجیتال سیمرغ معیارهای اصلی یک نرم افزار مناسب را دارد و نقطه اوج این اختلاف در معیارهای فنی و استانداردهای ورودی و خروجی است.

چکیده چکیده
هدف: پژوهش حاضر به بررسی رابطه بین سواد اطلاعاتی و اضطراب کتابخانه ای در دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه خوارزمی پرداخته است.
روش: پژوهش حاضر پیمایشی است. جامعه پژوهش کلیه دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه خوارزمی می باشند که از بین آن ها 500 نفر به عنوان نمونه به صورت تصادفی انتخاب شدند؛ از این تعداد 402 پرسشنامه بازگشت داده شد. برای گردآوری اطلاعات از دو پرسشنامه طراحی شده مبتنی بر استاندارد قابلیت های سواد اطلاعاتی برای آموزش عالی و مقیاس اضطراب کتابخانه ای باستیک استفاده شد.
یافته ها: یافته های پژوهش حاکی از آن است که رابطه میان سواد اطلاعاتی و اضطراب کتابخانه ای در هر دو گروه زنان و مردان دارای تفاوت معنی دار است. همبستگی نمرات سواد اطلاعاتی و اضطراب کتابخانه‌ای در زنان (046/0P=) و در مردان (046/0P=) و در کل (009/0P=) است. همبستگی نمرات سواد اطلاعاتی و اضطراب کتابخانه‌ای در مقطع کارشناسی ارشد معنی‌دار (009/0P=) است و در مقطع دکتری معنی‌دار (668/0P=) نیست و در کل (009/0P=) است.
نتیجه گیری: با افزایش سواد اطلاعاتی در دانشجویان کارشناسی ارشد، اضطراب کتابخانه‌ای کاهش می‌یابد. در دانشجویان دکتری این ارتباط مشاهده نشد. بیشترین سطح اضطراب با 3/39 درصد مربوط به اضطراب ملایم است.

چکیده مقدمه: نیاز به شناخت یک متغیر روانشناختی مهم است که ارتباط نسبتاً نزدیکی با یادگیری و فعالیت‌های مرتبط با آن مانند تفکر، جستجو، بازیابی، تحلیل و پردازش اطلاعات دارد.
هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه میان سطوح متفاوت نیاز به شناخت و رفتار اطلاعاتی دانشجویان در مقاطع مختلف تحصیلی انجام شده است.
روش: پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ روش پیمایشی است. جامعه آماری این پژوهش تمامی دانشجویان شاغل به تحصیل در دانشگاه شهید چمران اهواز در همه مقاطع تحصیلی در سال تحصیلی 95-96 می‌باشد.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که تفاوت معناداری بین نیاز به شناخت آزمودنی ها بر حسب جنسیت وجود ندارد ولی متغیر نیاز به شناخت آزمودنی‌ها بر حسب مقطع و حوزه‌ی تحصیلی آن‌ها متفاوت است.
نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های پژوهش می‌توان نتیجه گرفت که سازه نیاز به شناخت، در دانشجویان بر حسب حوزه‌ تحصیلی و مقطع تحصیلی متفاوت است و با بالارفتن مقطع تحصیلی افزایش می‌یابد. از طرفی نیاز به شناخت می‌تواند رفتار اطلاعاتی دانشجویان را پیش‌بینی نماید و به عبارتی رفتار اطلاعاتی دانشجویان بر حسب میزان نیاز به شناخت آنان متفاوت است.