دوره و شماره: دوره 12، شماره 1 - شماره پیاپی 31، بهار 1399 
علمی پژوهشی علم سنجی

رابطه بین شاخص‌های استنادی و دسته بندی نشریات به روش برادفورد مطالعه موردی: نشریات حوزه ناباروری

صفحه 1-16

https://doi.org/10.22055/slis.2020.27824.1548

فاطمه مکی زاده، محمد توکلی زاده راوری، فرزانه سعادت

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه بین شاخص‌های استنادی و دسته بندی نشریات به روش برادفورد در حوزه ناباروری می‌باشد. ‏
روش شناسی: پژوهش حاضر توصیفی- تحلیلی است. نشریات حوزه ناباروری در پایگاه پابمد جامعه پژوهش را تشکیل می‌دهند. ابزار ‏جمع آوری داده‌ها گزارشات رتبه نشریات برگرفته از اطلاعات دو پایگاه وب او ساینس و سایمگو در بازه زمانی 2014-2012 است. از ‏نرم افزارهای افزارهای اکسل، اس پی اس ‏‎.‎اس ‏ در تجزیه و تحلیل داده‌ها استفاده گردید. ‏
یافته‌ها: نتایج برازش توزیع نشریات‎ ‎‏ تخصصی حوزه ناباروری بر اساس قانون برادفورد نشان داد که تعداد نشریات هر دسته نسبت به ‏دسته قبلی خود با یک ضریب ثابت افزایش یافته است. این ضریب ثابت نشان می‌دهد که توزیع نشریات در این سه دسته، با توزیع ‏برادفورد انطباق دارد. بین مقادیر ضریب تآثیر و اس. جی.آر‎ ‎‏ ‏ با اچ ایندکس نشریات ناباروری و همچنین بین اس. جی.آر‎ ‎‏ ‏ و ضریب ‏تآثیر با توجه به توزیع فراوانی برادفورد این نشریات همبستگی مثبت وجود دارد. ‏
واژگان کلیدی: قانون برادفورد، اچ‌ایندکس، ضریب تأثیر، شاخص اس. جی. آر.، تشریات ناباروری
نتیجه‌گیری‎:‎‏ انتخاب نشریات با هر یک از شاخص‌های ارزیابی، سایمگو، ـJCR‏ و برادفورد در حوزه ناباروری به دلیل همبستگی بین آنها ‏امکان پذیر است.‏

علمی پژوهشی

شناخت روابط چندگانه باورهای معرفت‌شناختی، نیاز به شناخت و رفتار اطلاعاتی دانشجویان دانشگاه شهید چمران اهواز

صفحه 17-30

https://doi.org/10.22055/slis.2020.30322.1631

پروین نجف پور مقدم، زهره چراغی، فرهاد احمدی اصل

چکیده هدف: هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی رابطه باورهای معرفت شناختی و نیاز به شناخت دانشجویان دانشگاه شهید چمران اهواز با رفتار اطلاعاتی آنان و همچنین بررسی رابطه این متغیرها با یکدیگر است.
روش ­شناسی: پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی و از نوع توصیفی و پیمایشی است. جامعه آماری این پژوهش تمامی دانشجویان شاغل به تحصیل در دانشگاه شهید چمران اهواز در همه مقاطع تحصیلی بود که 380 نفر از آنان به عنوان نمونه پژوهش با روش تصادفی طبقه­ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات، سه پرسشنامه بود که در اختیار آزمودنی­ها قرار گرفت. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از نرم افزار SPSS در بخش آمار توصیفی و استنباطی و از نرم افزار Amos برای بررسی فرضیات پژوهش استفاده شد.
یافته­ ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که هر دو سازه نیاز به شناخت و باورهای معرفت­شناختی، بر رفتار اطلاعاتی دانشجویان تأثیر مثبت و معنادار دارند  و از سوی دیگر، با یکدیگر رابطه دوسویه دارند.
نتیجه ­گیری: بر اساس یافته­های پژوهش، دانشجویانی که سطوح باورهای معرفتی و نیاز به شناخت بالاتری دارند، در محیط اطلاعاتی، رفتار اطلاعاتی پیچیده­تر و کارآمدتری دارند. از طرفی بررسی رابطه میان دو سازه­ی مهم نیاز به شناخت و باورهای معرفتی در میان دانشجویان، نشان داد که این دو سازه به طور معناداری با یکدیگر ارتباط دوسویه دارند. به این معنی که رابطه تأثیر و تأثر بین آن­ها وجود دارد. به عبارتی، دانشجویانی که باورهای معرفتی سطح بالا دارند، و به پیچیده­ بودن، عدم قطعیت و لزوم کسب دانش از منابع موثق اعتقاد دارند، این باورهای ذهنی را در تمایل به درگیری با اطلاعات پیچیده و صرف زمان و انرژی بیشتر برای کسب اطلاعات موثق و دست اول نشان می­دهند.

علمی پژوهشی کتابخانه های عمومی

رویکرد کاربرمحور در طراحی کتابخانه‌های دانشگاهی (موردپژوهی: کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه‌های جامع در شهر تهران و اهواز)

صفحه 31-50

https://doi.org/10.22055/slis.2020.32969.1714

محمدتقی نظرپور، سعید نوروزیان ملکی، قنبر احمدی

چکیده هدف: در پژوهش حاضر به مقایسه معیارهای مؤثر در ارتقای رضایت‌مندی استفاده‌کنندگان کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه‌های جامع وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در شهرهای تهران و اهواز پرداخته شده و راهکارهای طراحی به منظور حضور فعال دانشجویان در کتابخانه‌های دانشگاهی پیشنهاد می‌شود.
روش: رویکرد پژوهش حاضر ترکیبی و از نظر هدف در دسته پژوهش‌های کاربردی قرار دارد. جامعة آماری پژوهش، همة استفاده‌کنندگان کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه‌های تهران، شهیدبهشتی و شهیدچمران اهواز بودند که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای، 255 نفر به عنوان نمونه‌های مطالعاتی انتخاب و به پرسشنامه پژوهشگر ساخته رضایت‌مندی کاربران از کتابخانه پاسخ دادند. همچنین روایی و پایایی ابزار پژوهش موردارزیابی قرار گرفت و ضریب آلفای کرونباخ 0/86، به دست آمد.
یافته‌ها: تحلیل اطلاعات نشان داد که در صورت برآورده شدن ترجیحات دانشجویان، آنها ترجیح می‌دهند از کتابخانه‌های دانشگاهی بیشتر استفاده کنند. همچنین در این پژوهش، میانگین و انحراف معیار امتیاز کلی رضایت‌مندی در گروه کاربران کتابخانه دانشگاه تهران 1.03±3.93، در گروه استفاده‌کنندگان کتابخانه‌ دانشگاه شهیدبهشتی 1.18±3.15 و در گروه کاربران کتابخانه‌ دانشگاه شهیدچمران اهواز 0.88±3.85 بود و با استفاده از آزمون آماری بین میانگین امتیاز کلی رضایت‌مندی در سه گروه کاربران کتابخانه‌ تفاوت آماری معناداری مشاهده شد (0.001>p).
نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج مطالعه، طراحی کتابخانه‌ها با محوریت کاربران، می‌تواند ابزاری برای بهبود محیطی باشد که دانشجویان در آن یاد می‌گیرند. در طراحی کتابخانه می‌توان فضاهای آموزشی، فضاهای رسانه‌ای، فضاهای اجتماعی و مانند آن را پیش‌بینی نمود تا دسترسی به عملکردهای آموزشی، رویدادهای اجتماعی، ملاقات گروهی، و باشگاه‌های کتاب، سبب افزایش جذابیت کتابخانه، احساس رضایتمندی و امنیت اجتماعی کاربران شود.

علمی پژوهشی

عوامل مرتبط با میزان گرایش کتابداران شاغل در کتابخانه‌های عمومی استان کرمانشاه به پژوهش

صفحه 51-72

https://doi.org/10.22055/slis.2017.19104.1266

امین زارع، ثریا زنگنه، سارا بهرامی نیا، محمود مرادی

چکیده هدف: مطالعه حاضر به منظور بررسی عوامل مرتبط با میزان گرایش کتابداران شاغل در کتابخانه­های عمومی استان کرمانشاه به پژوهش انجام شده است. روش ­شناسی: در این پژوهش از روش پیمایشی استفاده شد. جامعه­ی آماری تمام کتابداران شاغل در کتابخانه­های عمومی استان کرمانشاه زیر نظر نهاد کتابخانه­های عمومی کشور می­باشد که به صورت سرشماری تمام جامعه مورد بررسی قرار گرفت .از ١٧۰نفر کتابدار، ١٣٩ نفر به پرسشنامه­ی محقق ساخته با پایایی ٨/٩١پاسخ دادند. داده­ها با نرم افزارspss  ویرایش 23 تحلیل شد. یافته ­ها: یافته­ها نشان داد بین متغیرهای انگیزش، خط­مشی­های مدیریتی، توانایی­های فردی و تخصصی، ارتقاء شغلی، سطح تحصیلات و افزایش حقوق با میزان گرایش کتابداران به پژوهش رابطه­ی معنادار وجود دارد. بین سن و سنوات خدمت با میزان گرایش به پژوهش کتابداران کتابخانه­های عمومی رابطه­ی معنادار دیده نشد. در مورد جنسیت بین زنان و مردان و همچنین رشته­ی تحصیلی کتابداران شاغل در کتابخانه‌های عمومی استان کرمانشاه تفاوت معنادار دیده نشد. نتیجه ­گیری: نتایج این پژوهش حاکی از آن است که گرایش به پژوهش در ابتدا و تا حدود زیادی به خود فرد برمی­گردد (متغیر انگیزش با بیشترین قدرت پیش­بینی) اما برای رشد و تقویت نیاز به برنامه­ریزی و حمایت مسئولان رده بالا و تصمیم گیرنده در کتابخانه­ها و مراکز اطلاع رسانی دارد (خط­مشی­های مدیریتی) در این راستا پیشنهاد می­شود کتابدارانی که علاقمند به پژوهش هستند و فعالیت پژوهشی انجام می­دهند مورد تشویق ( نه لزوما مالی) قرار گیرند.کارگاه­ها و دوره­هایی برای تقویت و رشد مهارت­های پژوهشی در نظر گرفته شود.

علمی پژوهشی علم سنجی

جایگاه علم اطلاعات و دانش شناسی در درخت علم

صفحه 73-90

https://doi.org/10.22055/slis.2017.12658

ابوالفضل اسدنیا، مظفر چشمه سهرابی

چکیده هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی جایگاه علم اطلاعات و دانش­شناسی در میان نظام­های دانایی و چگونگی قرار گیری آن در درخت علم انجام گرفته است.
روش­ شناسی: پژوهش به دو بخش کتابخانه­ای و پیمایشی تقسیم شده است. در بخش کتابخانه­ای به مفاهیم علم، فلسفه، طبقه بندی و عوامل جداسازی علوم پرداخته شده است. در بخش پیمایشی ابتدا دانشگاه­هایی از ایالات متحده، بریتانیا، آفریقای جنوبی و ایران بررسی و جایگاه این رشته در دانشکده­های ارئه دهنده آن بررسی شد، سپس درخت موضوعی ارائه شده در پنج پایگاه عمومی امرالد، اسکوپوس، وایلی، ساینس دایرکت و اشپرینگر بررسی شد.
یافته­ ها: نتایج نشان داد که در بیشتر دانشکده­های مورد بررسی علم اطلاعات و دانش­شناسی در دانشکده علوم تربیتی قرار داشت در مجموع نتایج نشانگر انتصاب علم اطلاعات و دانش­شناسی به طبقه علوم انسانی و اجتماعی، و در زیر گروه علوم اجتماعی و یا علوم تربیتی بود.
نتیجه­ گیری: جهان دانش سرزمین قلمروهاست و تنها با شناخت و داشتن جایگاهی مناسب در میان علوم است که یک رشته امکان تعالی و رسیدن به جایگاه مطلوب را دارد.

علمی پژوهشی

شناسایی ویژگی‌های تاکسونومی‌های موجود و ارائه الگویی مناسب برای استفاده در ایران

صفحه 91-115

https://doi.org/10.22055/slis.2018.24115.1418

محسن حاجی زین‌العابدینی، علی جلالی دیزجی، فرزانه دواشی، مهدی رحمانی

چکیده هدف: هدف از پژوهش حاضر شناسایی ویژگی های تاکسونومی و ارائه الگویی پیشنهادی برای استفاده در ایران است.
روش­ شناسی: پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ شیوه گردآوری داده‌ها از نوع پژوهش‌های پیمایشی با استفاده از تکنیک دلفی بود. پس از مطالعه و مرور متون، ویژگی­های تاکسونومی استخراج شده و پرسشنامه ­ای بر مبنای آن­ها طراحی گردید. جامعه آماری پژوهش شامل متخصصان کتابداری و اطلاع ­رسانی بوده که از طریق نمونه­گیری هدف‌مند انتخاب شده­اند. پژوهش در دو مرحله انجام گرفت؛ ابتدا ویژگی‌های تاکسونومی از برخی پایگاه‌ها و منابع اطلاعاتی استخراج شد و در مرحله دوم نظرسنجی از متخصصان رشته کتابداری و اطلاع‌رسانی در مورد تاکسونومی انجام گرفت.
یافته­ ها: نتایج نشان داد که اکثر ویژگی­های پیشنهادی تاکسونومی دارای خصیصه چندگانه و ترکیبی هستند. اشکال متفاوت تاکسونومی دارای کاربردهای متفاوتی هستند و از اشکال مختلف آن می­توان در شرایط ویژه ­ای بر اساس عام یا خاص بودن تاکسونومی استفاده کرد.
نتیجه­ گیری: نتایج حاصل از پژوهش، افزون بر شناسایی ویژگی­ های تاکسونومی، الگوی پیشنهادی برای ایجاد تاکسونومی در ایران است که شامل پنج مرحله برنامه­ ریزی، شناسایی مفاهیم درون تاکسونومی، طرح­ریزی تاکسونومی، بازبینی و مدیریت و نگهداری با مراحل فرعی هر مرحله برای تاکسونومی است.

علمی پژوهشی

تأثیر خدمات کتابخانه‌ای و رسانه‌های مختلف بر جذب نوجوانان به کتابخانه‌های عمومی (مطالعه موردی شهر اصفهان)

صفحه 116-131

https://doi.org/10.22055/slis.2018.20033.1293

سعیده خلیلیان، میترا پشوتنی زاده

چکیده چکیده هدف: هدف از این پژوهش شناسایی تاثیر خدمات کتابخانه ای و رسانه های مختلف بر جذب نوجوانان به کتابخانه های عمومی شهر اصفهان است. روش شناسی: این پژوهش از نوع توصیفی- پیمایشی است. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه اعضای 12 تا 16 سال کتابخانه‌های عمومی شهر اصفهان (حدود920 نفر) و حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران برابر با 270 بود.  برای گردآوری داده­ها از روش نمونه گیری تصادفی طبقه­ای و پرسشنامه محقق ساخته استفاده شده است. یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد که بر اساس نظرات نوجوان در بین انواع مختلف خدمات کتابخانه‌ای که می تواند موجب جذب کاربران به کتابخانه های عمومی شود "پاسخگویی به سوالات تحقیقی دانش­آموزان"  با میانگین57/3 در اولین رتبه و "قصه­گویی و نمایشنامه-خوانی" با میانگین 45/2 در آخرین رتبه قرار دارند و همچنین در بین انواع رسانه­ها "تلویزیون" با میانگین 95/3 موثرترین رسانه برای جذب نوجوانان به کتابخانه­ها و "روزنامه" با میانگین 37/2 در پایین­ترین رتبه قرار داده شد. نتیجه‌گیری: یافته­ها نشان داد که جهت جذب افراد به کتابخانه های عمومی در بین انواع رسانه­های مختلف باید بیشتر و همچنین هدفمندتر از تلویزیون استفاده گردد و نیز در بین انواع خدمات کتابخانه­ای امکانات بیشتری را جهت پاسخگویی به سؤالات تحقیقی دانش­آموزان ایجاد کرد. با توجه به این نتایج می­توان برنامه­ریزی مناسب­تری برای استفاده از رسانه های مختلف جهت اطلاع رسانی در مورد کتابخانه­ها و به کارگیری خدماتی در کتابخانه که جذابیت بیشتری برای نوجوانان دارد، انجام داد.

علمی پژوهشی

ارزیابی پژوهش در حوزه مطالعات آموزش از راه دور با استفاده از مدل سرمایه علمی

صفحه 132-152

https://doi.org/10.22055/slis.2018.25510.1474

سمیه رجب زاده، محمود اکرامی، فرامرز سهیلی، حمید ملکی

چکیده هدف: هدف این پژوهش ارزیابی پژوهش‌های مرتبط با حوزه آموزش از راه دور نمایه شده در پایگاه وب آو ساینس با استفاده از مدل سرمایه علمی می‌باشد.
روش: این پژوهش از نوع مطالعات کاربردی علم سنجی است و با استفاده از روش تحلیل شبکه‌ای انجام گرفته است. همچنین باتوجه به بررسی رابطه بین متغیرها این تحقیق از نوع همبستگی به شمار می‌رود. جامعه پژوهش مدارکی است که در حوزه مطالعات آموزش از راه دور در پایگاه اطلاعاتی وب آو ساینس در بازه زمانی 1985 تا 2016 نمایه شده‌اند و تعداد آن 31607 رکورد می‌باشد.
یافته‌ها: نتایج بررسی نشان داد نفوذ اجتماعی بر نفوذ اندیشه‌ای و انتشاراتی تأثیر مثبت و معناداری دارد و همچنین بین نفوذ انتشاراتی ونفوذ اندیشه‌ای نیز رابطه مثبت و معنادار وجود دارد.
نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان داد که پژوهشگرانی که تعاملات اجتماعی قوی‌تری دارند بهتر خواهند توانست با سایر پژوهشگران مشارکت نموده و بر کیفیت آثار بیفزایند؛ در نتیجه از نظر هم‌تألیفی و شاخص‌های آن در وضعیت بهتری قرار دارند. همچنین پژوهشگرانی که نفوذ اندیشه‌ای بالاتری دارند از نفوذ انتشاراتی بیشتری برخوردار هستند.

علمی پژوهشی

آینده پژوهی تولیدات علمی ایران تا سال 2030 با استفاده از مدل ARIMA

صفحه 153-173

https://doi.org/10.22055/slis.2018.21800.1334

محمد مهدی احمدیان دیوکتی، نادر رازقی، حسنعلی آقاجانی

چکیده هدف: هدف این پژوهش، بررسی تولیدات علمی، و تعیین موقعیت ایران در عرصه تولید جهانی علم، طی سال های 2015-1996 و پیش بینی این روند در سال های آتی می باشد.
روش شناسی: به منظور گردآوری داده ها، آمارهای پایگاه های استنادی Scopus، ISI و SCImago، مورد بررسی قرار گرفت. سپس با استفاده از نرم افزار Eviews و مدل ARIMA به پیش بینی روند تولیدات علمی کشور، تا سال 2030 پرداخته شد.
یافته ها: یافته های تحقیق نشان می دهد رشد تولیدات و شتاب علمی کشور، با وجود فراز ونشیب‌ها طی دو دهه گذشته، در سطح منطقه و جهان، مطلوب و قابل توجه بوده است.
نتیجه گیری: نتایج تحقیق نشان می دهد اگر چه، تولیدات علمی کشور طی دو دهه گذشته رشد خوبی داشته، اما پیش بینی روند تولیدات علمی کشور تا سال 2030، نشان دهنده کاهش رشد و شتاب کشور در عرصه تولید علم، می باشد. برای بهبود این شرایط و افزایش رشد تولیدات علمی کشور، لازم است سیاست گذاری بلند مدتی را برای حفظ شتاب علمی کشور، و رسیدن به جایگاه مطلوب در عرصه جهانی اتخاذ نمود.

علمی پژوهشی

بررسی وضعیت سواد اطلاعات سلامت کتابداران کتابخانه های عمومی در ارتباط با مراجعان (مطالعه موردی: استان آذربایجان غربی)

صفحه 174-187

https://doi.org/10.22055/slis.2018.15429.1144

معصومه مسلمی، محمد فرج پور

چکیده هدف: هدف بررسی وضعیت سواد اطلاعات سلامت کتابداران کتابخانه های عمومی در ارتباط با مراجعان است.
روش: پژوهش از نوع توصیفی و تحلیلی و به روش پیمایشی انجام شده ‌است. ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامه است که بین 119 نفر از کتابداران توزیع شد و داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS تجزیه و تحلیل گردید.
یافته ها: سواد اطلاعات سلامت کتابداران از نظر مهارتهای همدلی، ارتباطی، بهداشتی، خانوادگی در سطح مطلوبی بود. سواد اطلاعات سلامت کتابداران در" افتخار دانستن خدمت به مراجعین" نسبت به سایر شاخص های همدلی و در"رفتار مناسب توام با احترام با همه مراجعان"نسبت به سایر شاخص های مهارتهای ارتباطی و در"تلاش برای پیشگیری از رفتارهای مخاطره آمیز"نسبت به سایر شاخص های بهداشتی و در"پذیرش مسئولیت اعمال خود" نسبت به سایر شاخص های خانوادگی بالاتر بود.
نتیجه گیری: این مطالعه به خاطر نقش کتابداران در ارائه خدمات اطلاعات سلامتی به مراجعان مفید است. با سنجش سواد اطلاعات سلامت، مسئولان می توانند برای ارتقاء سواد اطلاعات سلامت کتابداران برنامه ریزی کنند.

علمی پژوهشی

بررسی اصول زیستی مقالات پژوهشگران ایرانی علم اطلاعات و کتابداری نمایه‌شده در وبگاه علوم

صفحه 188-207

https://doi.org/10.22055/slis.2019.21857.1337

اورانوس تاج الدینی، مرضیه بنی‌اسدی

چکیده هدف: هدف از انجام این پژوهش بررسی اصول زیستی (شامل جامعیت، نکامل، تنوع، فعل و انفعالات) در مقالات پژوهشگران ایرانی علم اطلاعات و کتابداری نمایه شده در وبگاه علوم تا سال 2017 است.
روش‌شناسی: روش انجام این پژوهش تحلیل محتوا است. جامعه آماری پژوهش حاضر کلیه مقالات پژوهشگران ایرانی علم اطلاعات است که در وبگاه علوم نمایه شده­اند. ابزار گرداوری داده­ها در این پژوهش سیاهه مقوله­بندی موضوعی زارعی (1393) می­باشد که موضوعات علم اطلاعات و دانش­شناسی را به 14 مقوله موضوعی اصلی و 110 مقوله موضوعی فرعی تقسیم کرده است. روایی ابزار این پژوهش توسط پنج نفر از متخصصان علم اطلاعات و دانش­شناسی تأیید گردید و ضریب آلفای کرونباخ به‌دست آمده برای تأیید پایایی این ابزار 0.889 می­باشد. در این پژوهش جهت تحلیل محتوای مقالات مورد بررسی از نرم­افزار و برای تجزیه و تحلیل داده‌های پژوهش از نرم‌افزار‌های ,WordStat 7.0 Excel 2013 و SPSS 20 استفاده شده است.
یافته‌ها: طبق یافته­های این پژوهش در مقوله­های موضوعی مطالعات کاربران و کتابخانه­ها و فناوری اطلاعات و ارتباطات اصول زیستی در وضعیت خوبی قرار دارند. در مقوله کتابخانه­ها و مراکز اطلاع­رسانی اصول زیستی؛ جامعیت؛ تنوع و فعل­وانفعالات در وضعیت خوبی است. در مقوله موضوعی صنعت نشر و توزیع کم­ترین تکامل، تنوع و جامعیت مشاهده می­شود. در خدمات به کاربران اصول زیستی در وضعیت ضعیفی قرار دارد.
نتیجه ­گیری: به­طورکلی طبق نتایج حاصل از این پژوهش می­توان گفت روند خوب اصول زیست حوزه مطالعات کاربران نشان­دهنده اهمیت جامعه پژوهنده علم اطلاعات و دانش­شناسی در ایران به پژوهش­هایی بر مبنای نظرات کاربران است و این روند متکامل در مقوله کتابخانه و فناوری اطلاعات و ارتباطات نشان­دهنده نقش تعیین­کننده فناوری اطلاعات و ارتباطات در این علم است. وضعیت ضعیف روند اصول زیستی در مقوله خدمات به کاربران نشان­دهنده ضعف پژوهش­ها پیرامون این مقوله است؛ بنابراین به توجه بیشتر پژوهشگران به این مبحث نیاز است.

علمی پژوهشی

شناسایی و اولویت بندی نیازهای اطلاعاتی خانواده کودکان سرطانی

صفحه 208-226

https://doi.org/10.22055/slis.2019.29524.1603

فیروزه زارع فراشبندی، الهام کوه کن، غلامرضا رجبی، سعید یوسفیان

چکیده هدف: هدف از پژوهش حاضر، شناسایی و اولویت‌بندی نیازهای اطلاعاتی خانواده کودکان سرطانی بود.
روش: پژوهش حاضر، پیمایشی کاربردی بوده و جامعه‌ آماری آن، کلیه‌ی 729 خانواده‌ کودکان سرطانی مراجعه‌کننده به بیمارستان سیدالشهدای اصفهان (امید) در سال 1397 بود که بر اساس فرمول تعیین حجم نمونه کوکران 244 نفر به صورت روش نمونه‌گیری غیر احتمالی هدفمند و داوطلبانه بر اساس معیارهای ورود و خروج انتخاب شدند. ابزار پژوهش، پرسشنامه محقق‌ساخته دارای 15 پرسش اطلاعات جمعیت‌شناختی و 4 عامل با 48 گویه در مورد نیازهای اطلاعاتی خانواده کودکان سرطانی بود. روایی صوری و محتوایی پرسشنامه تعیین شده و پایایی کل آن از طریق آلفای کرونباخ 96/0 به دست آمد.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که از بین این 4 عامل، عامل «حمایت‌های اجتماعی، اقتصادی و معنوی» اولویت اول، عامل‌های «ارائه اطلاعات در مورد سرطان توسط کادر درمان» و « امکانات و خدمات سلامت و مشاوره» با هم اولویت دوم و عامل «دسترسی، ارائه و تبادل اطلاعات سلامت مرتبط» اولویت آخر بودند.
نتیجه‌گیری: ارزیابی منظم نیازهای اطلاعاتی والدین می‌تواند به ارائه‌دهندگان مراقبت‌های سلامت کمک نماید تا با ارائه اطلاعات مورد نیاز آنان، موجب کاهش استرس و اضطراب خانواده‌ها و مشارکت بیشتر آنان در مراقبت از کودکان شده و در نهایت هزینه‌های درمانی خانواده‌ها و نظام سلامت کاهش یابد.

علمی پژوهشی

عوامل مؤثر بر پذیرش و به کارگیری فناوری‌های اطلاعاتی بر اساس مدل‌های یکپارچه پذیرش و استفاده فناوری و تناسب وظیفه-فناوری در کتابخانه‌های دانشگاه فردوسی مشهد با رویکرد مدیریت کیفی

صفحه 227-247

https://doi.org/10.22055/slis.2020.22437.1347

محسن نوکاریزی، محمد قانعی، اعظم صنعت جو

چکیده هدف: هدف اصلی پژوهش حاضر شناسایی عوامل مؤثر بر پذیرش و به کارگیری فناوری‌های اطلاعات موجود در کتابخانه­های دانشگاه فردوسی مشهد به منظور ارائه الگویی مناسب برای آن بود.
روش شناسی: روش پژوهش پیمایشی تحلیلی است. نمونه‌گیری با روش تصادفی طبقه‌ای نسبتی با دو نمونه 201 و 373 نفری برای دو مرحله تحلیل عاملی و تحلیل مسیر از جامعه 12538 نفری اعضای هیأت علمی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی نیم‌سال دوم 1392 انجام شده است. ابزار پیمایش پرسشنامه‌ای محقق ساخته بود و روایی ظاهری آن توسط اعضای هیأت علمی رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه فردوسی و روایی درونی آن با استفاده از ماتریس همبستگی پرماکس در تحلیل عاملی سنجیده شد.
یافته‌ها: در مرحله نخست، حدود 62.7 درصد پاسخگویان مردان و بقیه زنان بودند. ابتدا پیش‌فرض‌های تحلیل عاملی (داده‌های گم‌شده، داده‌های پرت و هم‌خطی، نرمال بودن توزیع و رابطه خطی)  بررسی و داده‌ها آماده‌سازی شد. نتایج تحلیل عاملی روی 201 نفر افراد نمونه در مرحله نخست نشان داد شاخص نیکویی برازش (GFI) در مرحله تحلیل عاملی با مقادیر 92/0 برای مدل یکپارچه پذیرش و استفاده از فناوری و 94/0 برای مدل تناسب وظیفه فناوری، نشان از برازش کافی مدل‌های مورد استفاده با جامعه مورد مطالعه داشت.
نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان داد شاخص‌های استخراجی از ماتریس مورب چرخش یافته همبستگی در مرحله تحلیل مسیر، منجر به مدلی بومی‌سازی شد. شاخص ریشه دوم میانگین خطای برآورد (RMSEA) با مقادیر 037/0 برای مدل کاربرد فناوری و 023/0 برای مدل پذیرش فناوری نیز نشان از معنی‌داری بارهای عاملی و ضرایب مسیر مدل‌های مورد استفاده و قدرت پیش‌بینی بالای این مدل‌ها داشت که امکان ایجاد مدلی راهبردی را فراهم می‌آورد. ترکیب یافته‌های تحلیل مسیر مدلی بومی‌سازی شده و راهبردی را ارائه کرد. 

علمی پژوهشی

شناسایی و تحلیل رفتار اطلاع یابی زندگی روزمره و محیط های اطلاعاتی ارامنه شهر اصفهان

صفحه 248-260

https://doi.org/10.22055/slis.2017.19282.1271

بهجت طاهری، زاهد بیگدلی

چکیده هدف: هدف شناسایی و تحلیل رفتار اطلاع یابی زندگی روزمره و محیط های اطلاعاتی ارامنه اصفهان است. روش شناسی: پژوهش به روش پیمایشی انجام گرفت. جامعه پژوهش ارامنه استان اصفهان و 300 نفر نمونه بر اساس جدول  کرجسی و مورگان  به  روش تصادفی به دست آمد. برای گردآوری داده‌ها از  پرسشنامه‌ محقق ساخته و برای روایی محتوایی از صاحبنظران موضوعی استفاده شد. ضریب آلفای کرونباخ پرسشنامه 934 /0 به دست آمد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS نسخه 18 و آمار های توصیفی و استباطی استفاده شد.  یافته‌ها: حدود 5/30% افراد تا حدودی موافق، 7/31% موافق و 8/37 % کاملا موافق با استفاده از اطلاعات در زندگی روزمره بودند. تلویزیون با میانگین 90/0±1/3 نسبت به رادیو 17/1±67/2 بیشترین میزان استفاده را داشت. بین زنان و مردان از نظر آماری تفاوت معناداری در اطلاع‌یابی زندگی روزمره وجود نداشت. نتیجه‌گیری: با در نظر گرفتن  نتایج به دست آمده  و اجرای برنامه‌های موثر جهت بهبود اطلاع‌یابی در بافت زندگی روزمره می‌توان آگاهی، فرهنگ و نگرش افراد را نسبت به ارزش‌های موجود در جامعه افزایش داد.