دوره و شماره: دوره 13، شماره 2، تابستان 1400 
علمی پژوهشی

فراتحلیل مطالعات کاربران کتابخانه‌های عمومی از منظر پیشینه‌پژوهی: مروری نظامند

صفحه 1-26

https://doi.org/10.22055/slis.2019.29497.1601

محمد حسن زاده، زینب غیوری

چکیده هدف: پژوهش حاضر با هدف فراتحلیل مطالعات کاربران کتابخانه‌های عمومی ایران و دستیابی به فهمی دقیق از یافته های پژوهش های پیشین در این زمینه انجام گرفته است.
روش: در این مطالعه از روش جستجوی پایگاه‌های اطلاعاتی با استفاده از کلیدواژه‌های user studies", "user study" , "public library user studies" " ," The importance of user studies" در بین پایگاههای اطلاعاتی خارجی Google Scholar, Scopus, JSTOR, Science Direct و کلیدواژه‌های مطالعات کاربران، مطالعات کاربران کتابخانه‌های عمومی، کاربران کتابخانه‌های عمومی، جذب مخاطب در بین پایگاه‌های داخلیSID, Magiran, Noormags کار جستجو انجام پذیرفت. در نهایت، 18 منبع انگلیسی و 38 مقاله فارسی وارد مطالعه شد. سیر تحول مطالعات کاربران در دو دوره‌ زمانی قبل و بعد از دهه1980 شناسایی و تحلیل شده است.
یافته‌ها: یافته‎‌ها نشان داد در مطالعات خارجی توزیع فراوانی حوزه‌های مطالعه شده‌ در مطالعات کاربران، «عوامل و موانع استفاده از کتابخانه عمومی و خدمات کتابخانه»، بیشترین فراوانی را به خود اختصاص داده اند،. خدمات،‌ مکان و منابع کتابخانه،‌ دسترس‌پذیری و راحتی محیط کتابحانه، و کارکنان با بیشترین فراوانی به عنوان زیرمولفه‌های مطرح شده در این مطالعات بوده اند.‌ رابطه بین درآمد،‌ تحصیلات،‌ جنسیت، ‌سن، میزان اوقات فراغت و همچنین‌ استفاده از اینترنت بر استفاده از کتابخانه عمومی مورد تایید قرار گرفته است. در مطالعات انجام شده در ایران، فضا و معماری کتابخانه، مناسبت منابع با نیاز اعضاء،‌ نگرش‌سنجی در خصوص کتابخانه عمومی،‌ تمرکز بر سنجش رضایت افراد بیشترین فراوانی را به خود اختصاص داده‌اند.

علمی پژوهشی

بررسی وضعیت درگاه‌های وب مراکز تحقیقات و آموزش کشاورزی کشور از منظر معیارهای وبسنجی فائو

صفحه 27-45

https://doi.org/10.22055/slis.2019.29173.1586

هوشنگ حکیمی

چکیده هدف: هدف پژوهش تعیین کیفیت وبگاه‌های مراکز استانی تابعه سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی بر اساس شاخص‌های فائو است.
روش پژوهش‌: این پژوهش از نوع کاربردی است که به روش توصیفی پیمایشی با رویکرد وب‌سنجی، عوامل محتوایی و ساختاری 38 وبگاه‌ مراکز استانی تابعه سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی را بر اساس سیاهه وارسی استاندارد بین‌المللی سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد (فائو) شامل 121 شاخص‌ کیفی در قالب 4 شاخص کلی مورد ارزیابی قرار داد.
یافته‌ها: وبگاه‌ها در شاخص «کیفیت محتوا» با امتیاز متوسط، در شاخص «دسترس‌پذیری، کاربردپذیری و بهینه‌‌بودن موتور جستجو» مطلوب، در شاخص «رابط کاربری و کیفیت فنی» متوسط، در شاخص «نظارت و مرور منظم» متوسط و در میانگین کل امتیازهای جامعه نسبت به شاخص‌های فائو متوسط‌ ارزیابی گردیدند. در کل هیچ کدام از مراکز نتوانستند به سطح شاخص‌های فائو برسند. عمده مشکلات وبگاه‌ها، عدم توجه به رعایت استاندارد در طراحی وبگاه، نبود مستندات علمی، نبود زبان دوم برای ارتباط و تبادل علمی با مراکز و پژوهشگران مجامع بین‌المللی، وجود پیوندهای گسسته و صفحات تهی، وجود اشکالات قالبی (فرمتی) و عدم درج حق مولف بوده است.
نتیجه‌گیری: حد متوسط‌ میانگین کل امتیازهای جامعه نسبت به شاخص‌های فائو به ویژه با توجه به وجود برخی اشکالات اساسی مطلوب نیست و نیاز به اصلاح با استفاده از مدیران کارآمد و طراحان خبره و بازطراحی وبگاه‌های مراکز بر مبنای استاندارد معتبر می‌باشد.

علمی پژوهشی

الگوی پارادایمی توزیع کتاب در ایران: مبتنی بر رویکرد گراندد تئوری

صفحه 46-67

https://doi.org/10.22055/slis.2021.37260.1832

منیژه ترابی الموتی، داریوش مطلبی، فهیمه باب الحوائجی، نجلا حریری

چکیده هدف: هدف اصلی، ارائه الگوی کیفی توزیع کتاب در ایران است. شناسایی چگونگی وضعیت، مسائل و مشکلات، عوامل و عناصر تاثیرگذار و راهکارهای ارتقای توزیع کتاب از اهداف فرعی مقاله به شمار می­رود.
روش­ شناسی: پژوهش از نظر هدف کاربردی، از نظر رویکرد کیفی و از نظر روش اجرای پژوهش، نظریه داده بنیاد (گراندد تئوری) است. داده­ها با انحام مصاحبه ­های نیمه ساختاریافته گردآوری شده است. جامعه پژوهش، 10 نفر از صاحب­نظران توزیع کتاب در ایران بودند. 2 نفر از صاحب­نظران توزیع به طور هدفمند شناسایی و به روش گلوله برفی از طریق آنها افراد بعدی معرفی شدند،  از نرم­افزار MAXQDA برای تعیین مفاهیم، مقوله­ها و ویژگی­ها استفاده شد. در نهایت الگوی پارادایمی شامل شرایط علی، پدیده اصلی، شرایط زمینه‌ای، مداخله‌گرها، راهبردهای اصلی، مداخله­گرها و پیامدهای توزیع کتاب در ایران مشخص شد.
یافته ­ها: مهمترین مسائل و مشکلات توزیع کتاب، غیرحرفه­ای بودن توزیع، نبود توزیع فراگیر، تداخل صنفی، اقتصادی نبودن توزیع، کمبود کتابفروشی‌ها، ضعف قوانین نظارتی، ضعف تشکل‌های صنفی، پایین بودن تقاضا برای خریدکتاب، شمارگان پایین کتاب و کیفیت پایین کتاب است که بر توزیع کتاب و راهبردهای حرفه‌ای شدن توزیع موثرند.  برخی راهبردها برای توزیع حرفه‌ای کتاب عبارتند از: تقویت کتابفروشی‌ها، ادغام مراکز توزیع کوچک، طراحی و پیاده‌سازی الگوی مناسب، استفاده از فناوری‌های نوین، جلوگیری از تداخل صنفی، حمایت دولت و وضع قوانین نظارتی مناسب. بکارگیری راهبردهای مطرح شده در مطالعه حاضر، پیامدهایی مانند توزیع انحصاری آثار ناشران توسط مراکز توزیع، توزیع مبتنی بر نیاز جامعه،. شکل‌گیری حمایت‌های قانونی، ایجاد نظام جامع اطلاعاتی و تقویت تشکل‌های صنفی در برخواهد داشت.
تیجه­ گیری: یکی از دلایل ضعف حوزه توزیع، نوپا بودن این حرفه است که نیاز به حمایت دارد، تاثیر سیاست­های کلی دولت و نهادهای دولتی به خصوص وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در رفع موانع، مسائل و مشکلات توزیع بسیار راه­گشاست. حمایت، نظارت و عدالت دولت نه تنها حوزۀ توزیع، بلکه صنعت کتاب را در تمام بخش­ها (تولید، توزیع، فروش) رونق می­بخشد، ولی این حمایت بایستی ناظر بر ایجاد زیرساخت‌های مرتبط با کتاب باشد.

علمی پژوهشی شماره انگلیسی

مقایسه اثربخشی آموزش به وسیله کتاب الکترونیک، کتاب چاپی و آموزش سنتی بر مهارت های سواد اورژانسی کودکان پیش دبستانی

صفحه 68-84

https://doi.org/10.22055/slis.2022.28204.1558

سحر پژوه نیا، زویا آبام، رویا برادر

چکیده هدف: مهارت­های سواد اورژانسی، شامل مجموعه مهارت­های اولیه برای آموختن سواد مدرسه­ای کودکان است پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی آموزش به وسیله کتاب الکترونیک، کتاب چاپی و آموزش سنتی بر مهارت­های سواد اورژانسی کودکان پیش دبستانی انجام شد.
روش­ شناسی: روش پژوهش حاضر به لحاظ هدف از نوع کاربردی است که با روش آزمایشی انجام شده است. پژوهش متشکل از دو گروه آزمایش (آموزش به­وسیله کتاب الکترونیک و کتاب چاپی) و یک گروه کنترل (آموزش سنتی) بود. جامعه مورد پژوهش را تمامی کودکان 5/4 تا 6 سال ساکن در شهر اصفهان تشکیل می­داد. پپیش­آزمون و پس­آزمون بر روی کودکان، قبل و بعد از اجرای مداخله، به­وسیله ابزار اندازه­گیری که پرسشنامه‏های استاندارد بود، به عمل آمد. داده­های به دست آمده از پژوهش به­وسیله نرم­افزار آماری SPSS و با روش تحلیل کوواریانس مورد تجزیه و تحلیل قرارگرفت.
یافته ­ها: ­یافته­های پژوهش نشان داد که نمره‏های پس­آزمون کودکان، بعد از انجام مداخله، در سه گروه آموزش به­وسیله کتاب الکترونیکی، کتاب چاپی و آموزش سنتی باهم متفاوت است. بطور کلی مقایسه آموزش به­وسیله کتاب چاپی و آموزش سنتی، نتایج متفاوت اما نزدیک به هم را نشان داد اما مقایسه آموزش به­وسیله کتاب الکترونیکی با کتاب چاپی و آموزش سنتی متفاوت و معنادار بود. همچنین در مقایسه نمرات پیش­آزمون و پس­آزمون کودکان در هریک از ابعاد مهارت­های سواد اورژانسی، تفاوت نمرات در سطح اطمینان 99% تأیید شد. ضمن اینکه در بررسی تأثیرپذیری کودکان از مداخله از لحاظ تفاوت جنسیتی، تفاوت معناداری میان دختران و پسران مشاهده نشد.
نتیجه ­گیری: یافته‏های پژوهش حاضر نشان داد آموزش به­وسیله کتاب‏های الکترونیکی و چاپی به ­عنوان آموزشی فوق‏برنامه می­تواند تأثیر معناداری در کسب یا افزایش مهارت­های سواد اورژانسی کودکان پیش دبستانی ایجاد نماید. از این رو، مهدکودک‏ها، مراکز پیش‏دبستانی، کتابخانه‏های کودکان و نوجوانان می‏توانند در پیوند با سایر فعالیت‏های آموزشی و در کنار متخصصان تعلیم و تربیت مهارت‏ها و سواد اولیه را در کودکان و قبل از ورود به مدرسه تقویت نمایند.

علمی پژوهشی

بررسی کاربرد فن آوری های وب معنایی در سیستم های آموزش الکترونیکی

صفحه 85-109

https://doi.org/10.22055/slis.2019.28850.1575

ژاله نریمیسایی

چکیده هدف: در سال های اخیر وب معنایی که یکی از برجسته ترین موضوعات در هوش مصنوعی و همچنین جامعه وب است توجه محققان بسیاری را در حوزه ی آموزش الکترونیکی به خود جلب کرده است. برهمین اساس، هدف از انجام این پژوهش، مرور معماری وب معنایی، مرور مفاهیم کلیدی در آموزش الکترونیکی و دسته بندی و بررسی کاربرد مهم ترین مفاهیم وب معنایی (اعم از؛ پیشکارهای هوشمند، مدل داده ای چارچوب توصیف منبع، نقشه مفهوم، هستی‌شناسی‌ها (آنتولوژی ها) و داده های پیوندی) در انواع سیستم های آموزش الکترونیکی (شامل دروس مبتنی بر وب، سیستم های مدیریت محتوای یادگیری و سیستم های آموزش مبتنی بر وب هوشمند وسازگار) است.
روش تحقیق: پژوهش حاضر مروری تحلیلی است و به منظور جمع آوری و بررسی اطلاعات از روش تحقیق کتابخانه ای استفاده شده است.
یافته ها: پس از دسته بندی و بررسی مفاهیم متفاوتِ وب معنایی و کاربرد آن ها در سیستم های آموزش الکترونیکی، ملاحظه شد بیشتر پژوهش های انجام شده به ایجاد مخزن منابع آموزشی معنادار و قابل استفاده مجدد، طراحی معنادار کل مولفه های سیستم، ارزیابی مهارت های دانش ورزان و راهنمایی آن ها، پیشنهاد مواد آموزشی سازگار براساس رفتار یادگیری دانش ورزان، تولید و نمایش معنادارِ دانش، یافت سریع تر منابع مناسب، ایجاد سیستم های مدیریت محتوای یادگیری (LCMS) مشارکتی و تعامل پذیر و بهبود پرس وجو در آن ها، پرداخته اند.
نتیجه گیری: با توجه به بررسی های انجام شده، ادغام آموزش الکترونیکی و وب معنایی باعث بهبود کیفیت آموزش و ارتقاء عملکرد سیستم های آموزشی می شود.

علمی پژوهشی

رابطه چندگانه خرده مقیاس‌های سواد اطلاعاتی با تفکر انتقادی در بین دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه شهید چمران اهواز

صفحه 110-122

https://doi.org/10.22055/slis.2021.29695.1609

زینب محمدی، زاهد بیگدلی، منیجه شهنی ییاق

چکیده هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی روابط چندگانه استانداردهای سواد اطلاعاتی با تفکر انتقادی در بین دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه شهید چمران اهواز انجام شد.
روش‌شناسی: پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی است. جامعه آماری این پژوهش تمامی دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه شهید چمران اهواز است که تعداد 4552 نفر بودند و از این تعداد، 204 نفر از آنان با روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از دو پرسشنامه سواد اطلاعاتی Khalil Dezfuli (2018) و آزمون تفکر انتقادی کالیفرنیا فرم ب (1998) جمع‌آوری و با استفاده از نرم افزار spss نسخه 22 تجزیه و تحلیل شد.
یافته‌ها: تحلیل داده‌ها با استفاده از رگرسیون چند متغیری با روش (ENTER) نشان داد مؤلفه‌های سواد اطلاعاتی (نیاز به اطلاعات، دسترسی به اطلاعات، ارزیابی اطلاعات، استفاده از اطلاعات) تفکر انتقادی را پیش‌بینی می‎‌کنند و مؤلفه "ارزیابی اطلاعات" قوی‌ترین پیش‌بین کننده‌ی تفکر انتقادی است. همچنین، ضریب همبستگی چندگانه (R) برابر با 42/0 شد که مقدار قابل توجهی می‌باشد، مقدار ضریب تعیین (R2) برابر 18/0 شد. این بدان معنی است که متغیرهای پیش‌بین 18 درصد واریانس تفکر انتقادی را تبیین می‌کنند. همچنین، تحلیل داده‌ها نشان داد استاندارد "حقوق معنوی و حق مالکیت" تأثیری بر افزایش تفکر انتقادی ندارد.
نتیجه‌گیری:با توجه به یافته‌های به دست آمده در پژوهش حاضر، سواد اطلاعاتی به عنوان مهارتی نشان داده شد که قابلیت پیش‌بین کنندگی تفکر انتقادی را دارد. توجه به این دو مهارت می‌تواند در پیشبرد اهداف آموزش عالی کارساز باشد. علاوه براین، به‌کارگیری چارچوب استانداردهای سواد اطلاعاتی می‌تواند زیر ساخت و بنیان را برای تفکر انتقادی و یادگیری مستقل فراهم آورد.

علمی پژوهشی

شناسایی مؤلفه های الگوی خلاقیت پلسک در ادبیات کودکان گروه سنی "ب" با استفاده از تحلیل محتوا

صفحه 123-140

https://doi.org/10.22055/slis.2019.25273.1463

احمد زندوانیان، فاطمه سادات میرحسینی نیری، مریم کیان

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر شناسایی مؤلفه های الگوی خلاقیت پلسک در کتاب‌های داستانی کودکان گروه سنی "ب" در شهر یزد تعیین شد.
روش­شناسی: از روش توصیفی- پیمایشی و تحلیل محتوا استفاده شد. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان دختر و پسر پایه های اول، دوم و سوم ابتدایی (گروه سنی ب) در سال تحصیلی 96-1395 بودند (12933 نفر) که از این تعداد، نمونه ای 1000 نفری به روش نمونه گیری تصادفی خوشه‌ای انتخاب شد. سپس پرخواننده‌ترین کتاب های کودکان از طریق نظرسنجی از این افراد استخراج شد که در نهایت، بیست کتاب داستان را شامل شد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه محقق ساخته و چک‌لیست خلاقیت پلسک بود.
یافته­ها: یافته ها نشان داد که  داستان «سفیدبرفی» دارای بالاترین میزان فراوانی مطالعه در بین کودکان، و «زندگی‌نامه‌ی حضرت فاطمه (س)» دارای پایین‌ترین میزان فراوانی مطالعه در میان کودکان است. همچنین در متن کتاب‌های داستانی شناسایی شده، از میان مؤلفه‌های الگوی خلاقیت پلسک، مؤلفه‌ی «جلب‌توجه» در تمامی کتاب‌ها به‌کار گرفته شده است ولی برخی مؤلفه‌های دیگر مانند «کوچک‌نمایی» و «معکوس‌سازی» کمتر مورد توجه بوده است. به علاوه، در کتاب‌های داستانی یاد شده، مؤلفه‌ی «تقویت» مطلقاً استفاده نشده است.
نتیجه­گیری: در مجموع، در کتاب‌های داستانی، به عنصر «تغذیه خیال» در راستای زمینه‌سازی رشد تخیل کودک توجه شده و لزوم توجه بیشتر به سایر عناصر مغفول خلاقیت در کتاب‌های یاد شده، ضروری به نظر می‌رسد.

علمی پژوهشی

بررسی نگرش کاربران نسبت به استقرار کتابخانه‏ ی عمومی موبایلی فارس

صفحه 141-156

https://doi.org/10.22055/slis.2019.28031.1554

سید نورالدین انواریان، غلامرضا حیدری، زهیر حیاتی

چکیده هدف: پژوهش حاضر با هدف دستیابی به ویژگی‏های کاربر- محوری «کتابخانه‏‏ی عمومی موبایلی فارس» انجام شد.
روش: با توجه به هدف پژوهش، انتظارها و خواسته‏های کاربران از «کتابخانه‏ی عمومی موبایلی فارس» از طریق پرسشنامه‏ی بررسی قرار گرفت؛ همچنین میزان توافق کاربران با خصوصیات و ویژگی‏هایی که این نوع از کتابخانه‏ها باید داشته باشند مورد ارزیابی قرار گرفت. جامعه‏ی آماری پژوهش را اعضای کتابخانه‏های عمومی استان فارس تشکیل داد که تعداد آن‏ها بالغ بر 129215نفر بود. برای تعیین جمعیت نمونه از فرمول کوکران استفاده شد که تعداد 384 نفر به‏دست آمد.
یافته‏ها: انتظارها و خواسته‏های کاربران از کتابخانه‏ی عمومی موبایلی فارس توسط 52 گویه در دو بُعد «رابط کاربری» (23 گویه) و «ویژگی‏های خدمات و برنامه‏های کتابخانه‏ی عمومی موبایلی فارس» (29 گویه) بررسی شد. نتایج نشان داد کاربران در حد بسیار زیادی با ویژگی‏های «رابط کاربری» و «خدمات و برنامه‏های کتابخانه‏ی عمومی موبایلی فارس» موافق هستند.
نتیجه‏گیری: نتایج حاصل از پژوهش به شناسایی ویژگی‏های مورد انتظار کاربران از «کتابخانه‏ی عمومی موبایلی فارس» منجر شد.

علمی پژوهشی

وب‌سایت موبایلی در کتابخانه‌های دانشگاهی ایران: ارزیابی کیفیت خدمات

صفحه 157-169

https://doi.org/10.22055/slis.2019.27140.1528

لیلا زمانی، علی اکبر خاصه، فرامرز سهیلی

چکیده هدف: هدف از این پژوهش ارزیابی کیفیت خدمات در وب‌سایت موبایلی برخی از کتابخانه‌های دانشگاهی ایران است.
روش تحقیق: این پژوهش به روش تحلیل محتوای کمّی انجام شده است. جامعۀ پژوهش را کتابخانه‌های دانشگاه‌های زیرنظر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (عتف) و دانشگاه‌های آزاد اسلامی تشکیل داده است که به روش نمونه‌گیری هدفمند از هر گروه تعداد 20 دانشگاه که بالاترین رتبه را در پایگاه استنادی جهان اسلام داشتند انتخاب شد. ابزار گردآوری داده‌ها سیاهه وارسی استانداردی است که توسط تورس-پرز (2016) طراحی شده و کیفیت خدمات را ارزیابی می‌کند.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که کیفیت خدمات وب‌سایت موبایلی دانشگاه‌های وابسته به وزارت عتف در وضعیت متوسط رو به بالا، و دانشگاه‌های آزاد در وضعیت متوسط روبه پایین قرار دارند. در رتبه‌بندی کیفیت خدمات، دانشگاه‌های تهران، آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، فردوسی مشهد، و مازندران بهترین رتبه‌ها را کسب کردند. همچنین نتایج به‌دست آمده نشان داد که بین رتبه‌بندی براساس کیفیت خدمات کتابخانه‌های دانشگاهی دانشگاه‌های مذکور و رتبه بندی آن‌ها در پایگاه استنادی جهان اسلام همبستگی وجود ندارد.
نتیجه‌گیری: باتوجه به طیف وسیع و متنوع کاربران، به نظر می‌رسد توجه به کیفیت خدمات در طراحی وب سایت موبایلی کتابخانه‌های دانشگاهی سبب مراجعۀ بهتر کاربران به آن، استفاده بیشتر از خدمات کتابخانه، و در نهایت افزایش کارآیی خدمات این کتابخانه‌ها می شود.

علمی پژوهشی

بررسی تأثیر رضایت شغلی بر رابطه بین توانمندسازی کارکنان و کیفیت خدمات اطلاعاتی در کتابخانه های دانشگاهی استان خوزستان

صفحه 170-184

https://doi.org/10.22055/slis.2018.23509.1390

نجمه پوستی زاده، محمدرضا فرهادپور، فریبرز فروتن

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر تأثیر رضایت شغلی بر رابطه بین توانمندسازی کارکنان و کیفیت خدمات اطلاعاتی در کتابخانه­های دانشگاهی استان خوزستان است.
روش شناسی: تحقیق به لحاظ هدف کاربردی و با روش توصیفی– پیمایشی با رویکرد علی همبستگی انجام شده است. نمونه مطالعه 132 نفر با روش نمونه­گیری تصادفی از مجموع 200 نفر کارکنان کتابخانه­های دانشگاهی استان خوزستان انتخاب شد. داده­ها از طریق پرسشنامه­های استاندارد رضایت شغلی مینه­سوتا، توانمندسازی اسپریتزر و میشرا (1997) و پرسشنامه کیفیت خدمات مقیمی‌ و رمضان (1390) جمع­آوری و با استفاده از آزمون معادلات ساختاری با نرم افزار لیزرل8/8 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
یافته­ها: نتایج آزمون معادلات ساختاری نشان داد که روابط خطی بین متغیرهای پژوهش وجود دارد و نتایج تحلیل مسیر نشان داد که، متغیر توانمندسازی بیشترین تأثیر را بر کیفیت خدمات اطلاعاتی دارد. این تأثیر به‌‌صورت مستقیم و غیرمستقیم می باشد. یعنی با وجود متغیر میانجی (رضایت شغلی) تأثیر متغیر توانمندسازی بر کیفیت خدمات اطلاعاتی به‌‌صورت غیرمستقیم افزایش می یابد.
نتیجه­گیری: این که بین رضایت شغلی، توانمندسازی و کیفیت خدمات اطلاعاتی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد؛ به نحوی که بر اساس ضریب تعیین، حدود 40 درصد از میزان کیفیت خدمات اطلاعاتی و توانمندسازی کارکنان به رضایت شغلی آنها بستگی دارد و توانمندسازی به مراتب سهم بیشتری در مقایسه با سایر متغیرها در پیشگویی کیفیت خدمات اطلاعاتی دارد.

علمی پژوهشی

بررسی میزان رعایت اصول و مؤلفه‌های طراحی ترغیبی در وب‌سایت کتابخانه مرکزی دانشگاه‌های وابسته به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران در سال 1397

صفحه 185-204

https://doi.org/10.22055/slis.2019.26902.1520

زیور صباغی نژاد، فریدون آزاده، نسرین صفرزاده

چکیده هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان رعایت مؤلفه‌های طراحی ترغیبی در وب‌سایت کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه‌های وابسته به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران و ارائه راهکارهایی برای بهبود این وب‌سایت‌ها انجام شد.
روش: پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی ـ پیمایشی بود. جامعه پژوهش را وب‌سایت 55 کتابخانه مرکزی دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران تشکیل داد که به روش سرشماری بررسی شدند. برای گردآوری داده‌ها از سیاهه وارسی طراحی ترغیبی شامل 72 گویه در هشت بُعد باورپذیری، حریم خصوصی، شخصی‌سازی، جذابیت، خواستاری، برانگیختن، تعالی و تعهد استفاده شد. وب‌سایت‌ها بر اساس میزان رعایت این مؤلفه‌ها ارزیابی و رتبه‌بندی شدند.
یافته‌ها: نتایج نشان داد میزان رعایت مؤلفه‌های طراحی ترغیبی در وب‌سایت‌ها یکسان نبود. دانشگاه علوم پزشکی تبریز با کسب 60 درصد بیشترین امتیاز را به دست آورد و در رتبه نخست قرار گرفت و دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی رتبه دوم را کسب کرد. دانشگاه‌های علوم پزشکی شهید بهشتی، جندی‌شاپور اهواز، بوشهر و بابل نیز در میان رتبه‌های بالاتر قرار داشتند. در میان ابعاد هشت‌گانه، جذابیت با 74 درصد بیشترین و تعالی با یک درصد کمترین میزان حضور را داشت. هیچ‌یک از وب‌سایت‌ها نیز امتیازی بیش از 75 درصد کسب نکردند و در سطح مطلوب قرار نگرفتند.
نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد در طراحی وب‌سایت‌های کتابخانه‌ای توجه بیشتری به جذابیت شده است، در حالی که مؤلفه‌های مرتبط با تعامل کاربر، شخصی‌سازی و تعالی کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند. استفاده از اصول طراحی ترغیبی و همکاری متخصصان طراحی وب با متخصصان علم اطلاعات و دانش‌شناسی می‌تواند به بازطراحی مؤثرتر وب‌سایت‌ها، افزایش تعامل کاربران و ارتقای کیفیت خدمات کتابخانه‌ای کمک کند.