دوره و شماره: دوره 14، شماره 3، پاییز 1401 
علمی پژوهشی علم سنجی

تحلیل فعالیت‌های اعضای هیئت علمی رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی در لینکدین

صفحه 1-27

https://doi.org/10.22055/slis.2021.33402.1724

ژیان درویشی، المیرا جنوی، مریم صراف‌زاده

چکیده هدف: هدف از این پژوهش تحلیل فعالیت‌های اعضای هیئت علمی رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی در شبکه‌ی اجتماعی لینکدین است.
روش ­شناس: پژوهش حاضر کاربردی و از نوع توصیفی- تحلیلی است و روش مورد استفاده در این پژوهش کتابخانه‌ای و تحلیل شبکه‌های اجتماعی است که با رویکرد کمی انجام شده است. جامعه‌ پژوهش را  تمامی اعضای هیئت علمی شاغل رشته‌ علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه‌های دولتی ایران تشکیل داده است. داده‌ها به صورت دستی و طی ماه‌های خرداد و تیر 1398 با بررسی صفحات پروفایل هر یک از این اعضا به دست آمده‌اند. سپس داده‌های به دست آمده وارد نرم‌افزار اکسل شده و بر اساس پرسش‌های پژوهش جدول‌بندی و تحلیل شده‌اند.
یافته ­ها: یافته‌ها نشان داد که 13/59 درصد اعضای هیئت علمی عضو شبکه‌اجتماعی لینکدین هستند. از این تعداد تنها 64/17 درصد از نظر درج پست، کامنت و لایک فعالیت داشته‌اند که بیشترین آمار را "مریم صراف‌زاده" سپس "امیررضا اصنافی" به خود اختصاص داده‌اند. بیشترین موضوع پست‌های اعضای هیئت علمی در لینکدین «به اشتراک‌گذاری و معرفی برون‌دادهای علمی شخصی» به میزان 07/28 درصد است. در قسمت علاقه‌مندی‌های لینکدین 54 نفر از اعضاء در مجموع 314 گروه، افراد اثرگذار، شرکت و مؤسسه‏های آموزشی را دنبال کرده‌اند. به طور کلی، "عبدالرضا نوروزی چاکلی" و "رسول زوارقی" با دنبال کردن 73 مورد از موارد مذکور بیشترین میزان را به خود اختصاص داده‌اند. تنوع فعالیت‌های "مریم صراف‌زاده"و "عبدالرضا نوروزی چاکلی" بیشتر از بقیه است. در نهایت بر اساس شاخص‌های مورد بررسی مشخص شد که "مریم‌ صراف‌زاده" با 3161 امتیاز و از بین دانشگاه‌ها؛ دانشگاه تهران با 6271 امتیاز بالاترین عملکرد را داشته‌اند.
نتیجه­ گیری و بحث: به‌طور کلی با توجه به یافته‌های این پژوهش از جمله اینکه کمتر از 14 درصد از اعضای هیأت علمی حاضر در لینکدین، پست به اشتراک گذاشته‌اند و نیز کمترین تعامل را با پست‌های به اشتراک‌گذاشته شده دیگر اعضا در قالب لایک و کامنت داشته‌اند می‌توان گفت که اعضای هیئت علمی علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاههای دولتی ایران از امکانات و قابلیت‌های شبکه اجتماعی لینکدین جهت اشتراک دانش و ارتباط با حرفه‌مندان و دانشجویان بهره نبرده‌اند.

علمی پژوهشی

شاخص‌های ارزیابی عملکردی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران

صفحه 28-53

https://doi.org/10.22055/slis.2020.35005.1788

الهه حسن زاده دیزجی، فریده عصاره، فریبرز خسروی

چکیده هدف: این پژوهش با هدف انتخاب شاخص­های عملکردی مناسب برای سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران مبتنی بر شاخص­های کتابخانه­های ملی جهان و ایزوهای موجود، و بر اساس نظرات خبرگان سازمان کتابخانه ملی ایران با استفاده از فن دلفی فازی انجام گرفته است.
روش­شناسی: پژوهش حاضر به لحاظ هدف، کاربردی و به لحاظ روش­، پژوهش آمیخته است. جامعه آماری این پژوهش در دو بخش انجام شد: بخش اول شامل شاخص­های عملکردی کتابخانه­های ملی جهان و بخش دوم شامل نظرات مدیران رده ­بالای کتابخانه ملی ایران. ابزار پژوهش برای انجام مطالعه دلفی فازی، سیاهه وارسی بود که روایی محتوایی آن با نظر خبرگان تایید شد. سیاهه نهایی مورد بررسی شامل دو دسته سؤالات عمومی و تخصصی است. سؤالات عمومی مشخصات جمعیت­شناختی پاسخ­دهندگان را در برمی­گیرد. این سؤالات عبارتند از: جنسیت، سن، مرتبه سازمانی، سابقه کار و میزان تحصیلات. سؤالات تخصصی که بخش اصلی سیاهه وارسی است و شامل 192 شاخص عملکردی که در 11 بُعد (ایجاد مجموعه ملی؛ دسترس­پذیری خدمات: فهرست­نویسی؛ دسترس­پذیری خدمات: دسترسی سریع و آسان؛ دسترس­پذیری منابع: کاربرد؛ دسترس­پذیری خدمات: دیجیتالی کردن؛ ارائه خدمات مرجع؛ ایجاد پتانسیل برای توسعه؛ حفظ و نگهداری مجموعه؛ مدیریت کارآمد؛ پژوهش؛ و تدوین استانداردها) مطرح شده است.
یافته­ها: یافته­ها نشان داد که از میان 192 شاخص مورد بررسی، 32 شاخص از دیدگاه خبرگان سازمانی جزء عوامل کلیدی هستند. در بُعد "ایجاد مجموعه ملی" 3 شاخص؛ ُبعد "دسترس­پذیری" 16 شاخص؛ ُبعد "ارائه خدمات مرجع" 5 شاخص؛ ُبعد "ایجاد پتاسنیل برای توسعه" 3 شاخص؛ ُبعد "حفظ و نگهداری" 2 شاخص؛ ُبعد "مدیریت کارآمد" 3 شاخص از دیدگاه خبرگان سازمانی منتخب شده­اند. همچنین در بُعد "پژوهش" از مجموع 4 شاخص ، هیچ شاخصی از منظر خبرگان سازمان انتخاب نشد.  
در بُعد "تدوین استانداردهای کتابخانه­ای" 2 وظیفه­ی تدوین استانداردهای فهرست­نویسی و تدوین استانداردهای دیجیتال و فناوری از سوی خبرگان سازمان منتخب شدند. 2 مورد پیشنهادی (تعداد داده­های کتابشناختی ارائه شده به OCLC، و تعداد شماره­های داده­های جدید مستند به ویاف) که از وظایف معاونت­­های مورد بررسی کتابخانه ملی نبود، اما به جهت اهمیت جهانی آن­ها از خبرگان سؤال شده بود، از سوی خبرگان سازمانی انتخاب نشد
نتیجه­گیری: با توجه به اینکه شاخص­ها در سطوح کلان سازمان تعریف می­شوند، مدیران می­توانند با استفاده مناسب از یافته­های حاصل از این پژوهش، ضمن اینکه تصویر واضحی از عملکرد کتابخانه ملی را نشان می­دهند، در تخصیص منابع، برنامه­ریزی­ها و سیاست­گذاری­های این سازمان نیز مؤثر واقع شوند.
هدف: این پژوهش با هدف انتخاب شاخص­های عملکردی مناسب برای سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران مبتنی بر شاخص­های کتابخانه­های ملی جهان و ایزوهای موجود، و بر اساس نظرات خبرگان سازمان کتابخانه ملی ایران با استفاده از فن دلفی فازی انجام گرفته است.
روش­شناسی: پژوهش حاضر به لحاظ هدف، کاربردی و به لحاظ روش­، پژوهش آمیخته است. جامعه آماری این پژوهش در دو بخش انجام شد: بخش اول شامل شاخص­های عملکردی کتابخانه­های ملی جهان و بخش دوم شامل نظرات مدیران رده ­بالای کتابخانه ملی ایران. ابزار پژوهش برای انجام مطالعه دلفی فازی، سیاهه وارسی بود که روایی محتوایی آن با نظر خبرگان تایید شد. سیاهه نهایی مورد بررسی شامل دو دسته سؤالات عمومی و تخصصی است. سؤالات عمومی مشخصات جمعیت­شناختی پاسخ­دهندگان را در برمی­گیرد. این سؤالات عبارتند از: جنسیت، سن، مرتبه سازمانی، سابقه کار و میزان تحصیلات. سؤالات تخصصی که بخش اصلی سیاهه وارسی است و شامل 192 شاخص عملکردی که در 11 بُعد (ایجاد مجموعه ملی؛ دسترس­پذیری خدمات: فهرست­نویسی؛ دسترس­پذیری خدمات: دسترسی سریع و آسان؛ دسترس­پذیری منابع: کاربرد؛ دسترس­پذیری خدمات: دیجیتالی کردن؛ ارائه خدمات مرجع؛ ایجاد پتانسیل برای توسعه؛ حفظ و نگهداری مجموعه؛ مدیریت کارآمد؛ پژوهش؛ و تدوین استانداردها) مطرح شده است.
یافته­ها: یافته­ها نشان داد که از میان 192 شاخص مورد بررسی، 32 شاخص از دیدگاه خبرگان سازمانی جزء عوامل کلیدی هستند. در بُعد "ایجاد مجموعه ملی" 3 شاخص؛ ُبعد "دسترس­پذیری" 16 شاخص؛ ُبعد "ارائه خدمات مرجع" 5 شاخص؛ ُبعد "ایجاد پتاسنیل برای توسعه" 3 شاخص؛ ُبعد "حفظ و نگهداری" 2 شاخص؛ ُبعد "مدیریت کارآمد" 3 شاخص از دیدگاه خبرگان سازمانی منتخب شده­اند. همچنین در بُعد "پژوهش" از مجموع 4 شاخص ، هیچ شاخصی از منظر خبرگان سازمان انتخاب نشد.  
در بُعد "تدوین استانداردهای کتابخانه­ای" 2 وظیفه­ی تدوین استانداردهای فهرست­نویسی و تدوین استانداردهای دیجیتال و فناوری از سوی خبرگان سازمان منتخب شدند. 2 مورد پیشنهادی (تعداد داده­های کتابشناختی ارائه شده به OCLC، و تعداد شماره­های داده­های جدید مستند به ویاف) که از وظایف معاونت­­های مورد بررسی کتابخانه ملی نبود، اما به جهت اهمیت جهانی آن­ها از خبرگان سؤال شده بود، از سوی خبرگان سازمانی انتخاب نشد
نتیجه­ گیری: با توجه به اینکه شاخص­ها در سطوح کلان سازمان تعریف می­شوند، مدیران می­توانند با استفاده مناسب از یافته­های حاصل از این پژوهش، ضمن اینکه تصویر واضحی از عملکرد کتابخانه ملی را نشان می­دهند، در تخصیص منابع، برنامه­ریزی­ها و سیاست­گذاری­های این سازمان نیز مؤثر واقع شوند.

علمی پژوهشی

بررسی تاثیر ابعاد فرهنگ اطلاعاتی سازمانی بر استفاده از سیستم اطلاعاتی با توجه به نقش میانجی ارزش ادراک شده اطلاعات

صفحه 54-72

https://doi.org/10.22055/slis.2022.30957.1650

زهرا مرادی فرد، محمدرضا فرهادپور

چکیده هدف: با توجه به اهمیت استفاده موثر و کارآمد از سیتم های اطلاعاتی و بررسی متغیرهای تاثیرگذار بر آن، پژوهش به بررسی تأثیر ابعاد فرهنگ اطلاعاتی سازمانی بر استفاده از سیستم اطلاعاتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز پرداخته است.

روش: پژوهش به لحاظ هدف کاربردی است که با روش پیمایشی تحلیلی انجام شده است. جامعه مطالعه کلیه کارکنان کاربر سیستم اطلاعات اتوماسیون اداری دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز (350 نفر) بودند که باروش نمونه گیری تصادفی ساده تعداد 184 نفر به عنوان نمونه انتخاب و در مطالعه وارد شدند. داده ها با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته بر اساس ابزارهای مطالعات پیشین جمع آوری شد.

یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد میانگین متغیر اصلی فرهنگ اطلاعاتی سازمانی (753/3)، و ابعاد آن شامل یکپارچگی اطلاعات (483/3)، اشتراک اطلاعات (443/3)، فعالیت حرفه‌ای اطلاعات (56/3)، شفافیت اطلاعات (54/3)، کنترل اطلاعات(26/3)، و غیررسمی بودن (57/3) و همچنین استفاده از سیستم اطلاعاتی (62/3) بالاتر از حد متوسط است. ضمنا نتیجه آزمون فرضیه نشان داد که اثر مستقیم فرهنگ اطلاعاتی سازمانی بر ارزش ادراک شده اطلاعات (459/ 0 =β و 01/0>P)؛ و بر استفاده از سیستم اطلاعاتی (448/ 0=β، 01/0>P) و اثر غیرمستقیم آن به واسطه ارزش ادراک شده اطلاعات بر استفاده از سیستم اطلاعاتی (445/ 0=β، 01/0>P) معنی دار است

نتیجه گیری: نتیجه این که، سازمان بایستی سازوکار لازم برای نهادینه شدن فرهنگ اطلاعاتی سازمانی و ابعاد آن را فراهم سازند تا شرایط درک ارزش اطلاعات توسط کارکنان سازمان فراهم گردد و به تبع آن استفاده بهتر از سیستم های اطلاعاتی که هزینه‌های زیادی را برای سازمان تحمیل کرده است، صورت گیرد.

علمی پژوهشی

بررسی و مقایسه تطبیقی نرم افزار سیمرغ و میراث جام جم در سازمان صداوسیما

صفحه 73-93

https://doi.org/10.22055/slis.2020.28615.1566

فرامرز سهیلی، مینوش عزتی، علی اکبر خاصه

چکیده هدف: این پژوهش با هدف مقایسه تطبیقی بین عناصر و مؤلفه‌های دو نرم‌افزار سیمرغ و میراث جام جم و بیان ویژگی‌ها و کارآیی این دو نرم‌افزار در سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران صورت گرفته است.
روش پژوهش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی است و به روش پیمایشی انجام شده است، و از روش ارزیابانه برای تحلیل داده‌های به دست آمده استفاده شده است.
یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که در 11 معیار مورد بررسی در این پژوهش (شامل: بخش فنی نرم‌افزار؛ بخش استانداردهای ورودی و خروجی اطلاعات؛ بخش جستجو، ذخیره و بازیابی؛ بخش نمایش نتایج؛ بخش ثبت و ورود اطلاعات؛ بخش راهنما ؛ بخش گزارش‌گیری؛ بخش فراهم‌آوری؛ بخش امکانات امنیتی؛ محدودیت‌های سیستم عامل و بخش رابط کاربری) نرم‌افزار میراث جام جم در هفت معیار نسبت به نرم‌افزار سیمرغ برتری دارد. با این وجود نرم‌افزار سیمرغ هم در بخش‌های استانداردهای ورودی و خروجی اطلاعات، جستجو و ذخیره و بازیابی و در نهایت بخش راهنما نسبت به نرم‌افزار میراث جام جم برتری دارد. در مقایسه کلی بر اساس تمام معیارها، نرم‌افزار میراث جام جم با کسب میانگین 08/53 درصدی نسبت به نرم‌افزار سیمرغ با میانگین 55/46 درصدی، برتری دارد.
نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که با توجه به نیازهای سازمانی و اختصاصیِ هر یک از نرم‌افزارهای تحت بررسی، هر دو نرم‌افزار نیاز به بازبینی و برخی اصلاحات دارند. هر چند که نرم‌افزار میراث جام جم از نظر اهداف آرشیوی در صدا و سیما برتری دارد اما در بخش‌های مهمی از جمله بخش استانداردهای ورودی و خروجی اطلاعات، بخش جستجو و بازیابی اطلاعات، بخش راهنما و رابط کاربری نیاز به بازبینی دارد تا با منابع آرشیوی هماهنگی بیشتری داشته باشد. ولی با این حال در بخش فنی، گزارش‌گیری و فراهم‌آوری و امکانات امنیتی دارای میانگین‌های قابل قبولی است.

علمی پژوهشی مدیریت دانش

تعیین مولفه های خلق ارزش خدماتی در کتابخانه‌های دانشگاهی از طریق تسهیم دانش

https://doi.org/10.22055/slis.2021.34305.1765

زهرا فرجی، عاطفه زارعی، فریبرز درودی

چکیده مقدمه : امروزه بهبود ارائه خدمت یک ضرورت است. خلق ارزش از خدمات کتابخانه ای نیز از این قاعده مستثنی نیست و خصوصاً در حوزه کتابخانه های دانشگاهی مورد توجه کاربران می باشد تحقیق حاضر با هدف تعیین مولفه ها و ارائه الگوی فرایندی خلق ارزش خدماتی در کتابخانه‌های دانشگاهی از طریق رفتار تسهیم دانش در بین کتابداران به انجام رسیده است.
روش بررسی:این تحقیق از لحاظ هدف کاربردی، و از لحاظ رویکرد پیمایشی اکتشافی می باشد. جامعه آماری این تحقیق 9 نفر از خبرگان حوزه‌های مدیریت دانش و کتابداران (شامل اساتید دانشگاهی، مدیران اجرایی کتابخانه‌های دانشگاهی، و کتابداران مجرب) بودند که به ساختار و وضعیت کتابخانه های دانشگاهی و وظایف کتابداران شاغل در این کتابخانه‌ها اشراف کامل داشتند. مصاحبه عمیق تا رسیدن به اشباع نظری انجام گرفت. در این تحقیق، از روش نمونه‌گیری گلوله برفی استفاده شد و این فرایند تا رسیدن به اشباع نظری محقق ادامه یافت.
یافته ها: پس از کدگذاری‌های سه گانه باز، محوری و انتخابی، مولفه های اساسی تعیین شدند و مدل مفهومی تحقیق بر اساس مدل پارادایمی طراحی شد. تأکید مدیران بر لزوم تسهیم دانش، تحصیلات کتابداران در حوزه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، ارتباطات دانشی بین کتابداران به صورت رسمی و غیررسمی، دسترسی به فناوری اطلاعات و ارتباطات، فرهنگ سازمانی حاکم بر کتابخانه های دانشگاهی، رویه‌های سازمانی، الگوبرداری از کتابخانه‌های دانشگاه‌های معتبر داخلی و خارجی از مهمترین مولفه های تعیین شده در راستای خلق ارزش خدماتی می باشند.
نتیجه گیری: نتایج تحقیق منجر به طراحی الگوی فرایندی خلق ارزش خدماتی برای مراجعه‌کنندگان کتابخانه‌های دانشگاهی از طریق رفتار تسهیم دانش در بین کتابداران (بر اساس ساختار مدل پارادایمی) شد.

علمی پژوهشی کتابخانه های عمومی

شناسایی و اولویت‌بندی ریسک‌های پیش روی خدمات کتابخانه‌های عمومی ایران

https://doi.org/10.22055/slis.2021.36433.1817

مهدی رحمانی، فاطمه فهیم نیا، سپیده فهیمی فر

چکیده هدف: هدف از پژوهش حاضر شناسایی و اولویت‌بندی ریسک‌های خدمات کتابخانه‌های عمومی ایران بود. روش: پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ روش از نوع پژوهش‌های ترکیبی بود. در پژوهش حاضر از فن‌های فراترکیب (کیفی)، محاسبه ضریب کاپا و تکنیک دلفی (کمی) استفاده شد. قلمرو پژوهش شامل کلیه مقالات منتشر شده در بازه زمانی 1990 تا 2020 به زبان‌های فارسی و انگلیسی بود. در تکنیک دلفی جامعه پژوهش شامل تمامی متخصصان حوزه علم اطلاعات و دانش شناسی، کتابخانه‌های عمومی، مدیریت و فناوری اطلاعات که پیش‌تر سابقه همکاری با کتابخانه‌ها را داشته باشند؛ بود. برای تعیین تعداد دقیق افراد جامعه کلیه پژوهشگرانی که در حوزه‌های موضوعی ارائه شده در جدول فوق اقدام به انجام پژوهش کرده‌اند شناسایی شدند. سپس تعداد 24 نفر از افراد به‌صورت نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. یافته‌ها: بر اساس منابع منتشر شده تعداد 69 ریسک در 8 دسته شناسایی شدند. بر اساس نظرات متخصصان مهم‌ترین چالش پیش روی کتابخانه‌ها که بالاترین امتیاز را از نظر متخصصان ایرانی دریافت کرده است مربوط از بین رفتن محتوای کتابخانه، ناتوانی در خرید منابع جدید و یا قطع اشتراک منابع کتابخانه به دلیل کمبود بودجه، مسائل اقتصادی، سانسور، ویروسی شدن، تحریم و ...که می‌توانند چالش مهمی پیش روی کتابخانه‌های عمومی باشند. چالش‌های عدم تبلیغ و تشویق نهادهای فرهنگی برای هدایت جامعه به کتابخانه‌های عمومی و افزایش رقبای کتابخانه (موتورهای جستجو پایگاه‌های اطلاعاتی، کافی نت‌ها و ...) در ارائه اطلاعات مورد نیاز مشتریان (با توجه به اینکه رقبا می‌توانند مطالب را به‌صورتی کاربرپسندتر در اختیار مشتریان قرار دهند) نیز در رتبه دوم قرار دارند و می‌توانند منجر به ایجاد خطر برای کتابخانه‌های عمومی شوند. بحث و نتیجه‌گیری: با توجه به رشد سریع منابع اطلاعاتی و تنوع در منابع اطلاعاتی کتابخانه برای بازیابی اطلاعات مورد نیاز مشتریان باید چندین راه را انتخاب نماید و با استفاده از روش‌های امانت بین کتابخانه‌ای، اشتراک مشترک پایگاه‌های اطلاعاتی و امکان ارسال منابع بازیابی شده از طریق ایمیل برای مشتریان به نیازهای اطلاعاتی آن‌ها پاسخ گوید. همچنین شیوه انتخاب منابع نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور به‌صورت متمرکز است و کتابخانه تأثیر مستقیمی در انتخاب منابع ندارد. بنابراین نحوه انتخاب منابع باید بازنگری شود و راه‌های انتخاب کتاب توسط جامعه مخاطب گسترش یابد، یعنی کاربران برای انتخاب کتاب‌های مورد نیازشان از طریق شبکه‌های اجتماعی، صندوق نظرات و پیشنهاد‌های وب سایت کتابخانه بتوانند اقدام کنند.

علمی پژوهشی کتابخانه های عمومی

ارزیابی عملکرد جامع و متوازن کتابخانه های عمومی با مدل ترکیبی تحلیل سلسله مراتبی فازی (FAHP) و کارت امتیازی متوازن (BSC) (مطالعه موردی: استان یزد)

https://doi.org/10.22055/slis.2021.31582.1666

محمد زارعی محمودآبادی

چکیده هدف: هدف این پژوهش، ارزیابی عملکرد جامع و متوازن کتابخانه های عمومی استان یزد با استفاده از مدل ترکیبی کارت امتیازی متوازن (BSC) و روش تحلیل سلسله مراتبی فازی (FAHP) و همچنین شناسایی مهمترین شاخص های ارزیابی است.
روش‌ پژوهش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و روش پژوهش پیمایشی-توصیفی است. جامعه پژوهش، کتابخانه های عمومی استان یزد است که با هدف ارزیابی متوازن، بر مبنای 4 شاخص اصلی کارت امتیازی متوازن و 14معیار فرعی ارزیابی شدند. مدل ارائه شده شامل مراحل تعریف مسئله، محاسبات فازی و رتبه بندی شهرستان های استان یزد از لحاظ عملکرد کتابخانه های عمومی می‌باشد. ساختار سلسله مراتبی مدل مشتمل بر4 سطح هدف، معیارها، عوامل و گزینه ها است. به‌منظور انتخاب معیارها، عوامل و تعیین اهمیت نسبی هر یک، از نظرات کارشناسان و محققین، جمع بندی نتایج پرسشنامه ای و بررسی کتابخانه ای استفاده شد. داده های ارزیابی از طریق ابزار پرسشنامه محقق‌ساخته جمع‌آوری شدند. این داده‌ها بر اساس فرآیند تحلیل سلسله مراتبی فازی و با کمک ماکروهای نرم افزارهای Excelو Super-Decision تجزیه و تحلیل شدند.
یافته‌ها: نتایج به دست آمده نشان می دهد که معیار اصلی فرآیندهای داخلی با وزن نهایی 295/0 و عامل کاهش هزینه های اضافی با وزن نسبی 360/0، بالاترین اهمیت در ارزیابی عملکرد کتابخانه های عمومی را دارند و شهرستان های یزد و میبد به‌ترتیب با وزن نهایی 227/0 و 169/0 در این بین بهترین عملکرد را دارند.
نتیجه گیری: با توجه به اینکه در محیط واقعی، تصمیم گیرنده با شرایط ریسک و عدم قطعیت روبه روست و همچنین به‌منظور ارزیابی جامع و متوازن عملکرد و با هدف فراهم کردن دید جامعی برای مدیران کتابخانه ها، باید از رویکردهای نوین، نوآورانه و چندوجهی در ارزیابی عملکرد کتابخانه ها استفاده کرد.

علمی پژوهشی علم سنجی

نقشه موضوعی مقالات حوزه تولید محتوای دیجیتال برای کودکان و نوجوانان

https://doi.org/10.22055/slis.2021.33969.1751

گلایل صفوی جهرمی، سید حبیب الله طباطبائیان، پیام حنفی زاده، حامد حاجی میرزائی

چکیده صنعت محتوای دیجیتال در سال‌های اخیر منبع قابل توجهی برای خلق ثروت، اشتغال‌آفرینی، بهره‌برداری از توان بالقوه نیروی انسانی جوان و مستعد، بهره‌برداری از ظرفیت دانشگاه‌ها و نهادهای پژوهشی و آموزشی و همچنین جریان‌سازی فرهنگی در کشورهای توسعه یافته بوده است. با این حال در ایران توجه کافی به این حوزه و بهره‌برداری از مزایای آن مغفول مانده است و بررسی‌ها حاکی از وجود شکاف‌های پژوهشی در ادبیات مربوط به این حوزه می‌باشد. هدف از تحقیق حاضر، ترسیم نقشه موضوعی مقالات حوزه صنعت محتوای دیجیتال با محوریت کودکان و نوجوانان و شناسایی نقاط مورد تأکید و نقاط خلا این حوزه است.
روش‌شناسی:
پژوهش حاضر کاربردی و با استفاده از روش تحلیل شبکه‌های اجتماعی انجام شده است. جامعه آماری تحقیق، تولیدات علمی است که در پایگاه اسکوپوس بین سال‌های 1967 تا 2019 ثبت شده‌اند. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم‌افزارهای علم‌سنجی استفاده گردید و شاخص‌های مرکزیت برای کلیدواژه‌ها استخراج شدند.
یافته‌ها:
شبکه هم‌واژگانی ترسیم شده در نرم‌افزار UCInet از 115 کلیدواژه و 3578 رابطه تشکیل شده است. تراکم شبکه برابر 272/. است که تراکم پایینی می‌باشد. بین سال‌های 1967 تا 2019، حوزه آموزش، فناوری و بازی‌های دیجیتال، از مهم‌ترین موضوعات بوده‌اند در حالی که حوزه فرهنگ و هویت، مغفول بوده است.
نتیجه‌گیری:
طبق یافته‌ها، مرکزیت درجه کلیدواژه Education برابر با 96 است که نشان‌دهنده ارتباط آن با 96 کلیدواژه دیگر است و بنابراین جنبه آموزشی محتوای دیجیتال نقش برجسته‌ای در پژوهش‌ها دارد. همچنین کلیدواژه Digital Device با مرکزیت درجه 70، حاکی از نقش قابل توجه ابزارهای دیجیتال در این حوزه است.