ارائه الگوی دسترسی به اطلاعات برای معلولین از طریق کتابخانههای عمومی
صفحه 1-14
https://doi.org/10.22055/slis.2025.42669.1921
ناصر کمال الدینی، اورانوس تاج الدینی، فهمیمه بابالحوائجی
چکیده هدف: هدف از انجام این پژوهش بررسی مشکلات و موانع دسترسی معلولین به اطلاعات کتابخانهای و نیز ارائه یک الگوی مناسب برای دسترسی ایشان به اطلاعات از طریق کتابخانههای عمومی میباشد. روش: این پژوهش به صورت آمیخته و با ترکیب روشهای تحلیل محتوا (رویکرد کیفی) و تحلیل عاملی (رویکرد کمی) انجام شده است. در این پژوهش با استفاده از روش مصاحبه نیمهساختاریافته اطلاعات مورد نظر استخراج و با بررسی و کدگذاری آنها عوامل تأثیرگذار حاصل شد. در مرحله انتهایی با تنظیم یک پرسشنامه بر اساس عوامل استخراجیافته از مصاحبههای نیمهساختاریافته، به صورت الکترونیکی بین معلولین توزیع و در انتها 159 پرسش نامه تکمیل و دریافت شد. تحلیل و ارزیابی نیز با استفاده از نرمافزارهای SPSS و Smart PLS انجام گردید. یافتهها: یافتههای پژوهش نشان میدهد که پاسخدهندگان سه پارامتر دسترسپذیری، کتابداران وتجهیزات را در دسترسی معلولین به کتابخانهها بسیار مهم میدانند بهطوری که در نتایج تحلیلی در نرمافزار Smart PLS در حالت استاندارد برای متغیرهای مدل یعنی دسترسپذیری مقدار 849/0، نقش کتابداران به میزان 709/0 و تجهیزات نیز 53/0 بهدست آمد. همچنین شاخص نیکویی (GOF) که بیانگر ارزیابی نهایی و کلی از مدل است مقدار مقدار 41/0 حاصل شد. از آنجا که مقدار مناسب این فاکتور 36/0 و بالاتر است لذا مدل پژوهش از نظر برازش خوب ارزیابی می شود. نتیجه گیری: نتایج پژوهش پنج متغیر تأثیرگذار در دسترسی معلولین به اطلاعات کتابخانهای را تأیید میکند. عوامل آشکارشده بر اساس درجه اهمیت از بیشتر به کمتر عبارتاند از: دسترسپذیری به کتابخانه، نقش کتابداران تجهیزات، قوانین و منابع میباشند لذا با در نظر گرفتن این متغیرها میتوان تا حدود زیادی مشکلات دسترسی معلولین کشور را به اطلاعات کتابخانهای مرتفع نمود.

